„Przeciwdziałajmy wielkiej katastrofie kulturalnej”

,
+A -A

Czytaj także

List otwarty do ministra kultury Bogdana Zdrojewskiego, który podpisali m.in. Zygmunt Bauman, Olga Tokarczuk i Beata Stasińska.

Sz.P. Minister Bogdan Zdrojewski

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

 

 

Szanowny Panie Ministrze,

 

„Nie trzeba palić książek, żeby zniszczyć kulturę. Wystarczy, by ludzie przestali je czytać”

Ray Bradbury

 

Zwracamy się do Pana Ministra z apelem o podjęcie bardziej zdecydowanych działań na rzecz przeciwdziałania katastrofalnej sytuacji czytelnictwa w Polsce. Według statystyk 56% Polaków nie ma w ciągu roku żadnego kontaktu z książką. Nawet wśród ludzi z wyższym wykształceniem, przykładowo w roku 2010, aż 25% osób nie przeczytało ani nie przejrzało ani jednej książki, nawet albumu ani książki kucharskiej. Czytanie nie jest w Polsce modne i Polacy w ogóle nie wstydzą się przyznać do tego, że nie czytają.


Analizując statystyki czytelnictwa w innych krajach europejskich, można  się jednak łatwo przekonać, że skandalicznie niski poziom czytelnictwa w Polsce nie jest wcale uniwersalnym problem naszych czasów. Inne kraje europejskie znajdują się w dużo lepszej sytuacji, a pomimo to nie szczędzą wysiłków i pieniędzy na dalszą promocję czytelnictwa. Przykładowo aż 75% Francuzów czyta w ciągu roku co najmniej jedną książkę, 38% czyta więcej niż 9 książek rocznie, 25% pomiędzy 10 a 24, a 15% więcej niż 25 książek w roku. Francja inwestuje duże pieniądze w promocję czytelnictwa, hojne programy stypendialne dla pisarzy i tłumaczy oraz dofinansowanie bibliotek.


W Szwecji w ostatnich 25 latach liczba osób regularnie czytających książki nie tylko nie zmalała, ale regularnie wzrastała. Według badań przeciętny Szwed czyta książki 20 minut dziennie. Jednak w związku z tym, iż dostrzeżono, że nieco maleje czytelnictwo wśród młodszych generacji, np. wśród 20–24-latków tylko 30% czyta książki codziennie, a wśród 914-latków czyta codziennie tylko 59% dzieci (a nie, jak wcześniej, 72%), powstał właśnie na zamówienie szwedzkiego rządu wielki raport, którego celem jest zaproponowanie najlepszych metod przeciwdziałania negatywnym trendom i stworzenie mechanizmów jeszcze lepszej promocji czytelnictwa. Wkrótce na ten cel przeznaczone zostaną kolejne duże sumy z państwowej kasy.


Warto dodać, że to właśnie dzięki powszechności czytelnictwa w Szwecji i wielkiej miłości Szwedów do książek obserwujemy od lat szwedzki „narodowy cud promocyjny”, którym jest światowa kariera literatury szwedzkiej. Książki te nie sprzedawałyby się na świecie, gdyby najpierw nie odnosiły wielkich sukcesów czytelniczych w Szwecji.


Tymczasem w niemal 40-milionowej Polsce przeciętny nakład książki to zawstydzające 2500 egzemplarzy, a kraj, który w trakcie polskiej prezydencji w UE wydał wielkie środki na promocję swojego wizerunku jako „kraju kultury”, jest w gruncie rzeczy tym miejscem w Europie, gdzie przeważająca część społeczeństwa w ogóle nie czyta książek.


Cieszymy się, że Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w swoim raporcie rocznym informuje o najwyższym w historii, rekordowym budżecie, co jest w dużym stopniu osobistą zasługą Pana Ministra. Nie rozumiemy jednak, dlaczego z 3,5 miliarda złotych wydanych na kulturę w 2012 roku tak niewiele przeznaczono na promocję czytelnictwa oraz niedostatecznie dużo na wsparcie finansowe dla polskich bibliotek, w których od lat nie kupuje się wystarczająco dużo nowości wydawniczych. Wiemy, że obowiązek finansowania bibliotek leży przede wszystkim po stronie samorządów, ale to jedynie MKiDN poprzez radykalne zwiększenie swoich dotacji na biblioteki oraz na promocję czytelnictwa może dać ogólnonarodowy sygnał do zmiany tej sytuacji.


Tomasz Makowski, dyrektor Biblioteki Narodowej, w wywiadzie, którego udzielił „Krytyce Politycznej”, w następujący sposób mówi o złej sytuacji polskich bibliotek: „O atrakcyjności biblioteki decyduje zakup nowości. Biblioteka publiczna musi mieć książki, o których właśnie się mówi. W Polsce średni nakład książki to 2,5 tysiąca, beletrystyki – 4 tysiące, a bibliotek jest ponad 30 tysięcy. Według nieopublikowanych jeszcze statystyk Biblioteki Narodowej w 2011 roku średnia zakupu nowości wyniosła 7,2 wolumina na 100 mieszkańców. Średnia w Europie to 25, w Danii – ponad 30, a w Estonii – 36. Te siedem woluminów oznacza, że polskie biblioteki w większości tylko wymieniają zaczytane lektury szkolne”.


Apelujemy o podjęcie dodatkowych i bardziej zdecydowanych działań na rzeczy promocji czytelnictwa w Polsce i przeciwdziałanie wielkiej katastrofie kulturalnej, u progu której już się znajdujemy. Jedną z najważniejszych i najprostszych do realizacji kwestii jest znacząca pomoc finansowa dla polskich bibliotek. Nie jest to jedyna rzecz, którą trzeba zrobić, ale jest to coś, co można zrobić natychmiast.

Prosimy o to, by Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, wydając publiczne środki, między innymi na niezwykle cenną „promocję Polski jako kraju kultury”, podjęło jeszcze większy wysiłek na rzecz zmiany tragicznej sytuacji kulturalnej, w jakiej znajduje się kraj, w którym ponad połowa społeczeństwa nigdy nie sięga po książki. Wierzymy, ze można i trzeba to zmienić.

 

Z poważaniem,

 

Katarzyna Tubylewicz, pisarka, tłumaczka, w latach 2006-2012 dyrektor Instytutu Polskiego w Sztokholmie

Anna Dziewit Meller, dziennikarka, pisarka

Marcin Meller, dziennikarz

Profesor Zygmunt Bauman, filozof, socjolog

Agnieszka Holland, reżyserka

Profesor Aleksandra Jasińska-Kania, socjolożka

Ewa Lipska, pisarka

Agata Tuszyńska, pisarka

Beata Stasińska, wydawca

Joanna Bator, pisarka

Justyna Sobolewska, dziennikarka

Piotr Buras, politolog, publicysta

Aleksandra Szymańska, dyrektor Instytutu Kultury Miejskiej w Gdańsku

Justyna Czechowska, agentka literacka, tłumaczka, członkini zarządu Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury

Zbigniew Kruszyński, pisarz

Krystyna Kofta, pisarka

Alicja Buras, tłumaczka literatury niemieckojęzycznej
Jacek St. Buras, tłumacz, redaktor serii literatury niemieckojęzycznej KROKI

Magdalena Zielonka, redaktor

Gabriela Niedzielska, Agencja Autorska Autograf

Małgorzata Karolina Piekarska, dziennikarka, pisarka

Ewa Baj, producentka telewizyjna

Grzegorz Kasdepke, autor książek dla dzieci

Joanna Nikodemska, dziennikarka

Barbara Kosmowska, pisarka

Paulina Wilk, pisarka, publicystka, założycielka oficyny wydawniczej Wilk& Król

Anna Król, organizatorka festiwalu literackiego Big Book Festival, teatrolog, założycielka oficyny wydawniczej Wilk& Król

Ewa Winnicka, reporterka

Joanna Laprus Mikulska, dziennikarka, redaktor naczelna PAPERmint Magazynu o książkach

Paweł Szwed, wydawca

Alek Tarkowski, dyrektor Centrum Cyfrowego Projekt: Polska

Roksana Jędrzejewska-Wróbel, doktor literaturoznawstwa, pisarka

Zofia Jabłonowska-Ratajska, krytyk sztuki, publicystka

Jarek Szubrycht, dziennikarz

Anna Onichimowska, pisarka

Jacek Hugo-Bader, reporter

Grażyna Plebanek, pisarka

Magdalena Raczyńska, kuratorka programu literackiego w Instytucie Kultury Polskiej w Londynie

Mikołaj Łoziński, pisarz

Olga Tokarczuk, pisarka

Leonard Neuger, literaturoznawca

Magdalena Środa, filozofka, publicystka

Agnieszka Rudzińska, menadżerka kultury,  współtwórczyni  MHŻP

Piotr Mucharski, redaktor naczelny Tygodnika Powszechnego

Sławomir Paszkiet, tłumacz

Cezary Łazarewicz, dziennikarz

Michał Jakubik, wydawca

Sławomir Ratajski, artysta, wykładowca, dyrektor Polskiego Komitetu ds. Unesco

Marek Beylin, dziennikarz, Gazeta Wyborcza

Andrzej Franaszek, „Tygodnik Powszechny”

Maria Kulik, bibliotekarz, prezes Polskiej Sekcji IBBY

Zofia Beszczyńska, pisarka

Marzena Stefanska-Adams, Wydawnictwo Kwiaty Orientu

Małgorzata Kąkiel, krytyk literacki

Małgorzata Szczurek, wydawca

Anna Janko, pisarka

Maciej Cisło, poeta, pisarz

Tomasz Jastrun, pisarz

Grzegorz Jankowicz, Tygodnik Powszechny

Mike Urbaniak, dziennikarz

Magdalena Heydel, tłumaczka, wykładowca UJ 

Zespół Krytyki Politycznej

Polub Dziennik Opinii na FB   

Multimedia

TVKP

Kinga Dunin: Marsz w obronie resztek godności kobiet #Sterniczki

"Lata religii w szkole, propagandy i zawstydzania kobiet zrobiły swoje. (...) Może czas powiedzieć, że aborcja jest czasami dobra, dla kobiety, dla społeczeństwa, więc jest dobra."

Rewolucja 1905

Obchody rocznicy Powstania Łódzkiego - przygotowania

Klip przedstawia pracę Teatru CHOREA nad spektaklem, który odbędzie się w ramach obchodów 111. rocznicy Powstania Łódzkiego – Rewolucji 1905 roku.

Rewolucja 1905

Zaproszenie na 111. rocznicę Powstania Łódzkiego

Zapraszamy na obchody 111. rocznicy Powstania Łódzkiego – Rewolucji 1905 roku. Obchody odbędą się 18 czerwca 2016 roku w Łodzi.

TVKP

Pielęgniarki z Centrum Zdrowia Dziecka tuż po podpisaniu porozumienia z dyrekcją CZD #Sterniczki

W środę, 8 czerwca zawarte zostało porozumienie między pielęgniarkami a dyrekcją Centrum Zdrowia Dziecka. W specjalnym odcinku "Sterniczek" z pielęgniarkami rozmawia Robert Kowalski.