W ramach serwisu kryzysowego przedstawiamy opinie, komentarze, śledzimy bieżące wydarzenia i artykuły w kraju i na świecie.

Poblikujemy także „Kalendarium”, które stanowi część książki Kryzys. Przewodnik Krytyki Politycznej.

Odsłona 01: BARDZO KRÓTKA HISTORIA NEOLIBERALIZMU

1929 – początek Wielkiego Kryzysu, największej w historii świata zapaści gospodarczej wywołanej falą spekulacji giełdowych i nadmiernych inwestycji na słabo uregulowanym rynku.

1933 – prezydent USA, Franklin D. Roosevelt ogłasza New Deal (Nowy Ład) – program stymulowania popytu wewnętrznego przez szeroko zakrojoną interwencję państwa (m. in. inwestycje infrastrukturalne) i regulację kapitalistycznej gospodarki przez rząd. Program był połączony z wprowadzanym stopniowo pakietem zabezpieczeń socjalnych. Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej przynosi to częściowy spadek bezrobocia, poprawę losu klas niższych i średnich oraz pokój społeczny (przynajmniej w kwestiach klasowych). Korekty programu dokonano w 1937 z inspiracji teoriami Johna M. Keynesa, m. in. porzucono postulat równoważenia budżetu, konserwatywną politykę fiskalną i dopuszczono większy deficyt. New Deal tuż przed, a zwłaszcza w trakcie II wojny światowej zapoczątkował wielki program budowy amerykańskiego państwa opiekuńczego, którego kulminacja przypadła na lata 60.

Lipiec 1944  – konferencja państw alianckich w Bretton Woods w stanie New Hampshire: powołane do życia zostają Bank Światowy i Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Mają być filarami systemu regulacji polityki monetarnej w poszczególnych krajach. System ma zapobiegać kryzysom spekulacyjnym i nieuczciwym praktykom w handlu międzynarodowym (np. sztucznej dewaluacji pieniądza dla wspierania eksportu), ustanowić przejrzyste reguły przeliczania kursów walutowych, a w konsekwencji zapobiec wielkim kryzysom gospodarki kapitalistycznej, które w okresie międzywojennym przyczyniły się do wybuchu II wojny światowej.

10 kwietnia 1947  – w szwajcarskim kurorcie Vevey powstaje Towarzystwo Mont Pelerin, złożone z filozofów, ekonomistów i historyków o skrajnie liberalnych poglądach, są wśród nich: Walter Lippmann, Ludwig von Mises i Karl Popper. Założycielem i pierwszym prezesem Towarzystwa zostaje austriacki profesor prawa i ekonomii Friedrich A. von Hayek. Członkowie Towarzystwa promują ideologię, która z czasem przyjmie miano neoliberalizmu. Uczniowie von Hayeka (w tym najwybitniejszy: Milton Friedman) tworzą tzw. szkołę chicagowską – radykalnie wolnorynkowy ośrodek teoretyczny, który wychowa liczne kadry ekonomistów z całego świata (w tym grupę chilijskich doradców ekonomicznych gen. Augusto Pinocheta).

Lata 50. i 60.  – recepty Keynesa znajdują zastosowanie również w Europie Zachodniej: wielkie projekty państwa opiekuńczego przynoszą bezprecedensowy w historii ludzkości wzrost dobrobytu, odbudowane Niemcy Zachodnie przeżywają „cud gospodarczy”, a w społeczeństwach Austrii, Francji, Wielkiej Brytanii, północnych Włoch i Skandynawii zdecydowaną większość zaczyna stanowić klasa średnia. W państwach Trzeciego Świata podejmowane są próby urzeczywistnienia „ideologii rozwoju” autorstwa ekonomisty Raula Prebischa, podobnej do Keynesowskich recept.

1973 – w konsekwencji wojny Jom Kippur wybucha tzw. kryzys naftowy. Wzrost cen nośników energii zaburza podstawy gospodarek państw Zachodu, rosnące bezrobocie wraz z rosnąca inflacją stawiają pod znakiem zapytania słuszność paradygmatu Keynesowskiego (tzn. interwencjonistycznego) w ekonomii. Otwiera to drogę do ekspansji koncepcji neoliberalnych.

1978  – Deng Xiaoping, przywódca Chińskiej Republiki Ludowej inicjuje reformy gospodarcze w duchu liberalnym, w ciągu ćwierćwiecza ów „neoliberalizm po chińsku” przynosi ogromny wzrost gospodarczy, ale zarazem ogromne rozwarstwienie społeczne, masowy wyzysk pracowników i degradację środowiska.

1979  – początek rewolucji neoliberalnej na Zachodzie: w USA szefem Banku Rezerwy Federalnej zostaje Paul Volcker, zwolennik twardej polityki monetarnej, której priorytetem jest zwalczanie inflacji, a nie np.  bezrobocia. Jego wizję kontynuował Alan Greenspan, przewodniczący Fed w latach 1987-2006. W maju 1979 rządy w Wielkiej Brytanii obejmuje Margaret Thatcher, zwolenniczka tezy, że „nie ma alternatywy” dla szerokiej prywatyzacji sektora publicznego, ograniczania praw pracowniczych i cięć świadczeń socjalnych.

1989 – ogłoszenie tzw. konsensusu waszyngtońskiego, zestawu reguł polityki finansowej i gospodarczej, jakie Bank Światowy i Międzynarodowy Fundusz Walutowy „zalecają” krajom w okresie transformacji bądź w sytuacji kryzysu. Do reguł tych należą: prywatyzacja przedsiębiorstw państwowych, ograniczanie deficytu budżetowego, likwidacja państwowych subsydiów, stopy procentowe określane przez rynek, obniżka podatków, likwidacja barier handlowych, egzekwowanie praw autorskich oraz likwidacja wszelkich regulacji „zaburzających konkurencję”.

 cdn.

Komentarze

Dodaj nowy

kot_w_golebniku   |20.06.2010 00:51:54 Niezła manipulacja towarzysze. Grunt to oszukiwać społeczeństwo żeby żyło w nieświadomości, wtedy kajdany nosi się przyjemniej. "Mamy dziki kapitalizm! Precz z neoliberalnymi wypaczeniami" wrzaśnie trybun ludowy, a zniewolony socjalizmem lud łyknie to bez zastanowienia i jeszcze zażąda samodokręcenia śrub w kajdanach.

Anonimowy  - re:   |23.11.2011 00:22:26 kot_w_golebniku napisa?: Niezła manipulacja towarzysze. Grunt to oszukiwać społeczeństwo żeby żyło w nieświadomości, wtedy kajdany nosi się przyjemniej. "Mamy dziki kapitalizm! Precz z neoliberalnymi wypaczeniami" wrzaśnie trybun ludowy, a zniewolony socjalizmem lud łyknie to bez zastanowienia i jeszcze zażąda samodokręcenia śrub w kajdanach. Tere fere dudki filozof malutki !

Napisz komentarz
Nick:
E-mail:	nie powiadamiajpowiadom
Strona www:
Tytu?:
UBBCode:	-kolor-jasnoniebieskiczarnyniebieskifuksjaszaryzielonyjasnozielonybordowygranatowyoliwkowyfioletowyczerwonysrebrnyturkusowybia?y?ó?ty -rozmiar-malutkima?y?rednidu?yogromny
	Prosz? wpisa? kod antyspamowy widoczny na obrazku.

Powered by !JoomlaComment 3.26

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved.”

Na podobny temat

• Słownik kryzysowy: Polityka monetarna
• Kalendarium kryzysu, cz. 03
• Słownik kryzysowy: Fed
• Kalendarium kryzysu, cz. 02
• Kryzysowy przegląd prasy, odc. 08