Zobacz: Otwarcie pawilonu polskiego na biennale w Wenecji

PROJEKT
Na wystawę … i  zadziwi się Europa składa się trzyczęściowa instalacja wideo izraelskiej artystki Yael Bartany. To pierwszy przypadek w historii polskiego udziału w biennale, aby Polskę reprezentował twórca z innego kraju. Głównym tematem filmowej trylogii Yael Bartany, w skład której wchodzą prace Mary Koszmary (2007), Mur i wieża (2009) i Zamach (2011), jest działalność Ruchu Odrodzenia Żydowskiego w Polsce, stworzonego przez artystkę ruchu politycznego stawiającego sobie za cel powrót ponad trzech milionów Żydów do ojczyzny ich przodków. Akcja filmu Bartany rozgrywa się w symbolicznej przestrzeni pełnej blizn po konfliktach etnicznych i  wojnach. Splatają się tu ze sobą wątki dotyczące izraelskiego ruchu osadniczego, syjonistycznych marzeń, antysemityzmu, Holokaustu i palestyńskiego prawa do ziemi. Integralną częścią projektu Bartany jest stworzenie fundamentów realnego ruchu społeczno-politycznego. 

RUCH ODRODZENIA ŻYDOWSKIEGO
Cykl Yael Bartany, prezentowany po raz pierwszy w całości w Pawilonie Polonia, dedykowany jest powołanemu do życia przez artystkę Ruchowi Odrodzenia Żydowskiego w Polsce. Ruch stawia sobie za cel „powrót” trzech milionów Żydów do ojczyzny ich przodków. W swym najnowszym filmie Bartana rozprawia się z marzeniami o zbudowaniu wielonarodowej wspólnoty, nowego społeczeństwa polskiego. Akcja Zamachu toczy się w niedalekiej przyszłości, podczas ceremonii pogrzebowej lidera Ruchu Odrodzenia Żydowskiego w Polsce, który ginie z rąk nieznanego zamachowca. Poprzez wyobrażoną w filmie śmierć lidera scalony zostaje mit nowego ruchu, którego działalność mogłaby przerodzić się konkretną propozycję polityczną do wdrożenia w najbliższej przyszłości w Polsce, gdzieś w Europie czy na Bliskim Wschodzie. Film powstał wiosną 2011 roku w Warszawie: w okolicach Krakowskiego Przedmieścia, we wnętrzach Pałacu Kultury i Nauki oraz na placu Piłsudskiego. Manifestujący członkowie Ruchu mieszali się na warszawskich ulicach m.in. z uczestnikami marszu obrońców praw zwierząt oraz grupami modlących się za ofiary katastrofy smoleńskiej przed Pałacem Prezydenckim, spotykając się zarówno z oznakami sympatii, jak i nienawiści. W 2012 roku podczas Biennale Sztuki Współczesnej w Berlinie będzie miał miejsce pierwszy kongres Ruchu Odrodzenia Żydowskiego w Polsce.

YAEL BARTANA urodziła się w 1970 roku w Afuli w Izraelu. Zajmuje się filmem, fotografią, instalacjami wideo i dźwiękowymi. Jest autorką licznych wystaw indywidualnych, m.in. w PS1 w Nowym Jorku, Moderna Museet w Malmö, Center for Contemporary Art w Tel Awiwie, Kunstverein w Hamburgu, Van Abbemuseum w Eindhoven czy Fridericianum w Kassel. Brała udział w prestiżowych wystawach, takich jak Manifesta 4, Frankfurt (2002), 27. Biennale w São Paulo (2006) i documenta 12 w Kassel (2007). W swoich pracach realizowanych w Izraelu Bartana zajmowała się głównie problemem dotyczącym tego, w jaki sposób wojna, rytuały militarne i poczucie zagrożenia wpływają na codzienne życie. Od roku 2008 roku pracuje również w Polsce, tworząc projekty na temat historii stosunków polsko-żydowskich i jej wpływu na dzisiejszą tożsamość Polaków. Jest laureatką wielu nagród, m.in. Artes Mundi 4 (Walia, 2010), nagrody Anselma Kiefera (2003), Prix Dazibao (Montreal, 2009), Prix de Rome (Rijksakademie, Amsterdam, 2005), Dorothea von Stetten Kunstpreis (Kunstmuseum Bonn, 2005), Nathan Gottesdiener Foundation Israeli Art Prize (2007).

***
Yael Bartana jest redaktorką artystyczną „Krytyki Politycznej”. 26. numer pisma pt. „Duchy” to materializacja jej pomysłu. Z pomocą polskich i zagranicznych artystów wywołujemy polskie i żydowskie duchy  –  ciągle krążące wokół nas, wciąż szukające ukojenia. W tle kino, modernizm, Pałac Kultury i transformacja. Zapraszamy do lektury!

[fot. Marciń Kalinski]

Organizator wystawy w Pawilonie Polonia: Zachęta Narodowa Galeria Sztuki.
Komisarz Pawilonu Polonia: Hanna Wróblewska.
Kuratorzy: Sebastian Cichocki, Galit Eilat.

Dyrektor 54. Międzynarodowej Wystawy Sztuki w Wenecji: Bice Curiger.
Organizator: Fondazione La Biennale di Venezia.
Strona internetowa: www.labiennale.org, www.labiennale.art.pl

Na podobny temat

• Cieszyn, 13 lipca: Yael Bartana „…i zadziwi się Europa”
• TVP Kultura, 26 września: „Mary koszmary” i „Mur i wieża”
• Lublin, 1 lipca: „… i zadziwi się Europa”
• Bytom, 2 lipca: „… i zadziwi się Europa”
• Sławomir Sierakowski w Kopenhadze