|
Czy wiecie, czym jest Podbeskidzie? Ja nie wiedziałem, kiedy przystępowałem do realizacji tego tematu. Postawiłem to pytanie napotkanym ludziom i otrzymałem takie oto odpowiedzi:
- Podbeskidzie to jest obszar znajdujący się pod naszymi górami.- To, gdzie mieszkamy.- To są góry nasze, Koniaków, Istebna, Jaworzynka, te górale – to jest Podbeskidzie!
- Podbeskidzie jest Śląskiem.- To jest nasz region przede wszystkim, góry, miejsce, gdzie można wypoczywać, piękne miejsce, bo nasze….(śmiech)- Nasz region, mówiąc najkrócej.- To taki klub piłkarski z pierwszej ligi, jak to u nas we Wrocławiu na meczu krzyczeli: „Idzie, Idzie Podbeskidzie!”- To termin ukuty chyba podczas reformy samorządowej w latach siedemdziesiątych. Chodziło chyba o stworzenie sztucznej nazwy do sztucznego regionu łączącego Śląsk Cieszyński, Beskid Żywiecki i okolic Bialska Białej i chyba coś jeszcze bardziej na wschód od niego. Teraz wielu powiela tę bzdurę.
- Ja się spotkałem w aktach archiwalnych z okresu międzywojennego z opracowaniem na temat regionu Bielsko, Biała Krakowska i okolice i wtedy zobaczyłem tam nazwę Podbeskidzie. Niekoniecznie jest wytworem lat siedemdziesiątych. Kiedyś był terminem określającym region leżący u stóp Beskidów pozbawiony jakichkolwiek innych znaczeń, jednak od czasu likwidacji województwa bielskiego, termin Podbeskidzie stał się ideologicznym terminem dla tych, którzy nie chcą identyfikować się głównie ze Śląskiem (kojarzonym z Katowicami) i tęskniącym za samodzielnym regionem bielsko-bialskim.- A tak swoją drogą nasze cudne Podbeskidzie ma szansę wejść do ekstra klasy!!!
Z powodu braku jasności, postanowiłem jakoś to wyjaśnić. Przeprowadziłem więc rozmowę z pewnym socjologiem, naukowcem Borysem Cymbrowskim.
Gucio*: Czym jest Podbeskidzie w twoim rozumieniu?
Borys Cymbrowski*: Nie pochodzę z Podbeskidzia, więc moja odpowiedź nie będzie obiektywna. Zresztą, w tym przypadku nie może być obiektywnej odpowiedzi…
Dlatego dodałem „w twoim rozumieniu”!
Chodzi o to, że ja pochodzę z Gliwic, czyli spoza Podbeskidzia. Podbeskidze jest tematem w pewnym sensie spornym, ponieważ jest to taki region kulturowy czy administracyjny – trudno powiedzieć – nie wiadomo jaki, na temat którego są różne opinie.
Mamy do czynienia z czymś takim jak regiony historyczne i regiony administracyjne i Podbeskiedzie jest takim regionem, które leży gdzieś w poprzek tego podziału. Kiedy w roku 1950 połączono Bielsko z Białą, to Bielsko-Biała, jako jedno miasto, zaczęło być takim dużym ośrodkiem w okolicy i czynnikiem aglomeracyjnym, czyli skupiającym bardzo wiele funkcji. Ludzie zaczęli tam jeździć do szkoły czy do pracy, to stało się także centrum kulturowym. Bielsko- Biała zaczęło skupiać życie lokalne i regionalne w tutejszej okolicy. W 1970 roku utworzono województwo bielsko-bialskie, które objęło Śląsk Cieszyński razem z Bielsko-Białą, ziemię oświęcimską oraz ziemię żywiecką, i ten obszar zaczęto później określać jako Podbeskidzie.
Dlatego Podbeskidzie obejmuje Bielsko Białą, Żywiec i Cieszyn.
Jest w tym pewien kłopot, bo masz miasto Bielsko-Biała, które jak sam zauważasz, składa się z dwóch członów. Bielsko jest miastem śląskim, a Biała jest miastem galicyjskim, małopolskim. Masz dwa regiony historyczne Polski. Kiedyś między tymi miastami przebiegała granica. W czasach Cesarza Franciszka Józefa, 100 lat temu, to była granica krajów koronnych Austrii. Śląsk Cieszyński razem z opawskim był innym krajem koronnym, a obszar małopolski był innym krajem. Czyli Bielsko należało do Śląska Cieszyńskiego, a Biała (krakowska) do Galicji. A stolica Galicji była w ogóle we Lwowie, daleko na wschód. Zatem to były dwa różne kulturowo miasta.
Kiedyś te miasta należały do dwóch różnych obszarów, dwóch różnych województw, a jeszcze wcześniej, zanim Polska powstała, przed 1918 rokiem - do dwóch różnych państw. I potrafiły ze sobą tak dobrze współpracować, że prąd wytwarzany w elektrowni zasilał żarówki zarówno w Bielsku, jak i w Białej. To zaowocowało między innymi tym, że w 1950 roku postanowiono te miasta połączyć.
Zauważ, że miasto Bielsko-Biała ma dwa herby. Zwykłe miasto ma jeden herb.
Tak! Bo to są połączone dwa miasta, więc każdy potrzebuje mieć swój herb, mimo że jest to obecnie jedno miasto.
To nie jest sytuacja codzienna. Ale uwaga, w naszej rozmowie nie chodzi tylko o jedno miasto, ale o cały region. Chodzi więc także o otoczenie tych połączonych miast.
Czy są jakieś inne opinie na temat Podbeskidzia?
Funkcjonują dwie sprzeczne opinie.
Czyli pojawia się spór, który mnie najbardziej interesuje.
Tak właśnie. Pierwsze stanowisko głosi, że Podbeskidzie jest związane z Małopolską jako starym polskim regionem z kulturowym centrum w Krakowie. Drugie wiąże się z wizją Podbeskidzia jako regionu bardziej śląskiego, związanego z Katowicami i z historycznym regionem Śląska, który ma stolicę we Wrocławiu.
Istota sporu pojawia się tutaj: Śląsk Cieszyński wydaje się mieć pewien sentyment względem ziem śląskich i Katowic, czyli województwa śląskiego, czy też Śląsk Cieszyński (jak i pozostałe części Podbeskidzia) związany jest z dawną Galicją i Krakowem, jako ośrodkiem kulturalnym, ale i administracyjnym. Czyli spór związany jest z tym czy tutejsi mieszkańcy czują się związani ze Śląskiem, czyli Katowicami, czy z Krakowem i Małopolską, a zatem i Galicją. I to jest takie rozdarcie między jednym ośrodkiem regionalnymi i drugim. To nie jest łatwy spór. Jeśli chodzi o sam Śląsk Cieszyński, to sprawa nie jest aż tak skomplikowana, bo Śląsk to Śląsk. Cieszyn jest w jednym regionie z Katowicami.
Co dla Ciebie jest najważniejsze, najciekawsze w tym sporze?
Dla mnie ważne są właśnie te dwa ośrodki, czyli Katowice i Kraków. Ci, którzy naciskają na odrębność Podbeskidzia, tak naprawdę chcą pokazać, że Podbeskidzie to nie jest do końca Śląsk. Ci, którzy mówią, że nie ma takiego regionu albo że jest, ale jego istnienie nie jest aż tak istotne, wskazują na silny związek z Katowicami i na istnienie czegoś takiego jak Śląsk, do którego ewentualnie może należeć część dawnej Galicji, ale wcale nie musi. Wokół tego właśnie prowadzone są spory – gdzie kto chce należeć i jak rozumie region.
Dziękuję za rozmowę.
*Gucio (Gustaw Wowrzeczka) – sześciolatek, uczeń pierwszej klasy państwowej Szkoły Podstawowej w Cieszynie
**Borys Cymbrowski – doktor socjologii, pracuje na Uniwersytecie Opolskim, członek Klubu KP na Śląsku
Na podobny temat
|
Order software online 
@Spokojny "Overall proponuje...
Pomysł, żeby na każdą parę przypadało...