Projekcje dwóch filmów Joanny Rajkowskiej Camping Dżenin i W górę! w sobotę 19 grudnia o godz. 16.00 i 17.00 oraz o godz. 18.00 dyskusja poświęcona poszukiwaniu miejsca dla sztuki w przestrzeni publicznej i w przestrzeni miasta. Goście:

Joanna Rajkowska

Mariusz Waras

Aneta Szyłak.

Rozmowę poprowadzi Gabriel Roszak (KP).

Sama Rajkowska mówi, że działa w przestrzeni publicznej, żebyśmy zaczęli rozmawiać o problemach, o których milczymy. Każdy z moich projektów jest odpaleniem bomby i przyglądaniem się skutkom eksplozji. Ale trzeba pamiętać, że są to eksplozje w rzeczywistości symbolicznej, więc w pewien sposób bezpieczne. To lustra możliwych wybuchów w świecie rzeczywistym. Możemy się w nich przejrzeć, zobaczyć nasze własne reakcje. Dzień po wernisażu jej wystawy Peryskop w Instytucie Sztuki Wyspa zapytamy, czy i w jaki sposób artysta może rozbroić te bomby i niewypały w społeczeństwie.

Camping Dżenin – (2008 r., wideo 34 min.), Warsztaty w obozie dla uchodźców w Dżenin, Na Zachodnim Brzegu, w okupowanej przez Izrael Palestynie trwały około miesiąca. Był to kwiecień 2008 roku. Odbyły się we Freedom Theatre (Teatrze Wolności), reaktywowanym po drugiej Intifadzie przez grupę aktywistów z Europy (m.in. Jonathana Stanczaka) oraz Juliano Mer Khamis, syna Arny Mer Khamis – założycielki pierwszego teatru w Dżenin, zwanego The Stone Theatre (Kamienny teatr). Warsztaty odbyły się bez wsparcia instytucji z zewnątrz, były wpisane w program przygotowujący młodzież w Dżenin do wstąpienia do szkoły planowanej przy teatrze. Były owocem wizyt artystki w teatrze w grudniu 2007 roku, rozmów z Jonathanem Stanczakiem, a także konsekwencją poprzedniego projektu publicznego, zrealizowanego w Warszawie – Dotleniacza. Dotleniacz wydarzył się w sytuacji postraumatycznej, na obszarze byłego żydowskiego getta w Warszawie. Była to próba stworzenia sytuacji, w której oddychanie, siedzenie, bycie razem jest pamiętaniem, a także na poły uświadomionym, głęboko fizycznym przeżywaniem miejsca i jego traumy. Dotleniacz obywał się bez słów. Ludzie niewiele tam rozmawiali.
Podczas warsztatów powstawał film, którego premiera będzie miała miejsce w listopadzie 2008. Nie jest on jednak czystym zapisem działań w teatrze, które jedynie ujawniają rozmiar nieprzepracowanej traumy. To raczej opowieść o nastolatkach w obozie dla uchodźców w Dżenin, nie umiejących w żaden sposób poradzić sobie z życiem w obozie i z okupacją izraelską, która zniszczyła im rodziny i odebrała dzieciństwo, o ich agresji, smutku i wielkiej potrzebie śmiechu. (rajkowska.com)

W górę! – (2006 r., wideo 14 min.) dwoje ludzi opowiada o swojej pracy na lotniskach przy odprawie Żydów jadących do Izraela, o treningach przygotowawczych jakie musieli przejść w Izraelu, o swojej bezwzględności, wreszcie o kacu moralnym jaki mają dzisiaj.
Film wideo będący zapisem, a zarazem performatywnym powtórzeniem dawnych wspomnień. Odległych czasowo, odmiennych od tego, co dzieje się dzisiaj, a mimo to wciąż silnie wpływających na aktualne myślenie, decyzje i działania. Przywołana po raz pierwszy w publicznej sytuacji komunikacyjnej przeszłość zderza się tu z teraźniejszością. Wyraźnie dotyka bohaterów, a zarazem jest przez nich na bieżąco modyfikowana, czytana przez filtr ich obecnej tożsamości.
Projekt pokazuje uwikłanie jednostkowej opowieści w szerszy kontekst narracji produkowanych przez inne jednostki, grupy lub instytucje. Zarazem jednak ujawnia jej niejednoznaczność, wielokierunkowość i plastyczność - na oczach widza rozgrywa jej nie zawsze wygodną i przyjemną zdolność do kształtowania się w sposób podmiotowy. (rajkowska.com)

Joanna Rajkowska - autorka obiektów, filmów, instalacji, akcji i interwencji w przestrzeni publicznej. Rajkowska jest jedną z najżywiej dyskutowanych współczesnych polskich artystek. Recepcja jej projektów najwyraźniej związana jest z zachodzącymi u nas przemianami polityczno-społecznymi. Jej najbardziej znane realizacje z ostatnich lat: Pozdrowienia z Alej jerozolimskich (2002-2009) i Dotleniacz (2006-2007), miały formę rzeźb społecznych zainstalowanych w przestrzeni miejskiej Warszawy. W obu przypadkach istniejące rzeźby były pretekstem do obserwacji i pobudzania interakcji międzyludzkich, generowania oddolnych inicjatyw oraz dyskusji o przeszłości i pamięci miejskiej przestrzeni wspólnej. Rajkowska otrzymała Paszport „Polityki” w 2007 roku za „niezwykłe projekty realizowane w przestrzeni publicznej, za wyciąganie ręki w kierunku błąkającego się po mieście człowieka”.

Mariusz Waras – absolwent ASP w Gdańsku, uczestnik wielu wystaw indywidualnych i zbiorowych w Polsce i zagranicą, twórca projektu M-CITY, będącego przede wszystkim zabawą z formą i przestrzenią miasta. Wiele elementów miejskiej rzeczywistości zostało przeniesionych na język plastyczny za pomocą modułowej konstrukcji. Wycięte w technice szablonu i wielokrotnie powielone fabryki, domy, ulice, pojazdy i ludzie mogą zostać umieszczone w przestrzeni wkomponowując się w otoczenie najczęściej miejskiego pejzażu.

Aneta Szyłak – kuratorka i krytyczka sztuki. Dyrektorka Instytutu Sztuki Wyspa w Gdańsku, wiceprezeska Fundacji Wyspa Progress; wcześniej - współautorka koncepcji Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia. Była stypendystką m.in. Fundacji Kościuszkowskiej i British Council oraz kuratorką wielu wystaw, min. aktualnego projektu Peryskop Joanny Rajkowskiej w IS Wyspa . Wiceprezeska Sekcji Polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki AICA.

Na podobny temat

• Jelenia Góra, 3 września: Spotkanie z Rajkowską
• Kronika: Wystawa Joanny Rajkowskiej „Camping”
• Białystok, 15 czerwca: RajkowskaFest
• Toruń, 17 czerwca: RajkowskaFest
• NWS: Rajkowska. Przewodnik KP