Wróg znowu u bram! Ledwo udało się zatrzymać „pełzający zamach stanu” Jarosława - „prawie Putina” - Kaczyńskiego, a już populistycznej hydrze odrasta łeb. I to w samym sercu umiłowanego świata zachodniego. Naomi Klein się nazywa i udało jej się nie tylko napisać dwie bestsellerowe książki („No logo” i „Doktryna szoku”), ale i rozzłościć Marka Beylina.

„Klein jak prezydent Kaczyński ” - pisze szef „Świątecznej” i wcale nie żartuje. Każdy, kto wie, jak jest, domyśla się, że obelga to największa porównać kogoś w „Gazecie Wyborczej” do któregoś z braci Kaczyńskich. To znacznie więcej niż zarzucić mu alterglobalizm, lewicowość, a nawet krytykę polskiej transformacji. Jak pisze Beylin, Klein oszalała, skoro przyrównuje Polskę do krajów Trzeciego Świata. Zaś o neoliberalizmie powiedzieć trzeba, że od dwudziestu lat bez sensu trwa w Polsce na jego temat wielka debata. Bez sensu, bo nigdy go nie było. A co było i jest? Wielkie państwo socjalne, z którym nikt nie wie, co zrobić. Leszek Balcerowicz zapewne wie, ale bez przerwy mu ktoś przeszkadza i w ten sposób nie udaje się zwalczyć tego socjalistycznego molocha. Czas więc porzucić walkę z ideologicznymi wymysłami, wrócić na twardy grunt rzeczywistości i wreszcie zająć się na poważnie konieczną reformą tego, co jest.

Od czasu rządów premiera Mazowieckiego Polska jest państwem socjalnym, a nie neoliberalnym - pisze Marek Beylin. Wystarczy jego zdaniem sprawdzić, jak wielka część budżetu państwa przeznaczana jest na wydatki socjalne.

Problem w tym, że czym innym jest stan instytucji państwa, a czym innym - dominujący wśród elit model myślenia oraz logika reform, która tym instytucjom nadaje treść. Neoliberalne reformy zazwyczaj napotykały na swej drodze reliktowe struktury państwa etatystycznego. W wielu krajach Europy Środkowej neoliberalne rządy godziły się ostatecznie na utrzymanie części zabezpieczeń i osłon socjalnych. Tyle że nie wynikało to z logiki przyjętego modelu gospodarczego, ale z silnego oporu „społecznej materii”. Publiczne (jeszcze) szkoły i szpitale oraz zasiłki dla bezrobotnych to raczej „wypadki przy pracy”, efekt m.in. szczątkowego oporu starych związków zawodowych okopanych na pozycjach desperackiej obrony status quo. Tylko co to ma wspólnego z projektem europejskiego państwa opiekuńczego, jaki podobałby się Naomi Klein i jej stronnikom?

Przypomnijmy. Niewydolne i archaiczne struktury biurokratyczne Polska odziedziczyła po PRL. Jednak naczelnym długofalowym celem kolejnych rządów po 1989 r. była nie tyle ich modernizacja, ile raczej likwidacja. Receptą na zapaść z lat 80. miało być bowiem - zgodne z duchem neoliberalnym - możliwie dalekie wycofanie państwa z gospodarki i życia społecznego. Jak mówił prof. Balcerowicz: „Należy mieć wolny rynek, niskie i proste podatki, jasne prawo, dobre finanse publiczne (brak deficytu, efektywne wydawanie pieniędzy podatników), sprywatyzowaną gospodarkę oraz sprawne państwo, skupione na swoich niezbywalnych zadaniach”. Neoliberalizm oznacza tu myślenie o państwie jako balaście, o rynku zaś jako panaceum na wszystkie bolączki wspartym restrykcyjną polityką pieniężną niezależnego banku centralnego.

Co bardzo ważne, przy wprowadzaniu ustroju niejako wyłączono wolny wybór - związane ręce miał polski rząd w stosunku do MFW (pomoc finansowa Zachodu uzależniona była od przyjęcia „szokowej terapii” Jeffreya Sachsa), ale także polskie społeczeństwo wobec rządu. Pod pozorem braku alternatywy (a priori wykluczono model skandynawski, a z niemieckiego - społecznej gospodarki rynkowej - przyjęto tylko nazwę) decyzję podjęła wąska część eksperckich elit. Narzucono zdezorientowanemu początkowo społeczeństwu gotowe „cudowne rozwiązania” - zgodnie z Friedmanowską „doktryną szoku”. Marek Beylin sprowadza do absurdu i wyśmiewa tezę Klein, że „Polska poszła drogą Trzeciego Świata”. Tymczasem dla kanadyjskiej alterglobalistki Polska to wcale nie „Afryka dzika” ani „orient” - chodzi jej tylko o to, że zdominowane przez neoliberałów instytucje finansowe również Polsce narzuciły drogę przemian bliźniaczo podobną do tej, jaką zaaplikowano wielu krajom Ameryki Łacińskiej, b. ZSRR czy Azji. 

I to jest istota porównania, które stosuje Klein, a z którym nie umiał zmierzyć się Marek Beylin, posyłając swoje kule w płot.

Redaktor „Gazety” nie ma również racji, twierdząc, iż „niemal od dwudziestu lat trwa dyskusja, czy Polską rządzi bezwzględny neoliberalizm, który skazuje słabych na brak pomocy”. Racjonalna, demokratyczna dyskusja zakłada bowiem, że ścierają się prawomocni partnerzy. Tymczasem w Polsce krytyków gospodarczej transformacji od początku piętnowano jako niebezpiecznych demagogów, wrogów modernizacji, rzeczników mitycznego homo sovieticus, a w najlepszym razie - poczciwych, acz oderwanych od rzeczywistości idealistów (Jacek Kuroń).

Zresztą czyż nie to samo robi Beylin, porównując Klein do znienawidzonego Kaczyńskiego, pisząc, że bracia Kaczyńscy głoszą „poglądy niemal bliźniaczo podobne do tego, co głosi Naomi Klein”. Ma to oczywiście zdezawuować tezy Klein, a nie rycerzy IV RP. Problem w tym, że poza jawną złośliwością teza ta zawiera poważny błąd. Bracia Kaczyńscy głoszą nie tyle, że „dziki kapitalizm rozrywa Polskę, łupi biednych, zostawia na boku słabych”, ile że polską gospodarką rządzi niewidoczna sieć powiązań ludzi z tajnych służb PRL, mediów na zagranicznych usługach i części dawnych opozycjonistów, a razem tworzą oni elitę kapitalizmu oligarchicznego pełną pogardy dla mas zwykłych ludzi. Zły liberał to dla Kaczyńskich raczej nie Leszek Balcerowicz (skądinąd ceniony przez wielu prawicowców i zarazem wyznawców Kaczyńskiego), ale abstrakcyjna figura zlepiona z ich mętnych wyobrażeń o redaktorach „Gazety Wyborczej”, urzędnikach z Brukseli, gejach z parad równości czy postkomunistycznych baronach. Naomi Klein pisze zaś o neoliberalizmie jako spójnej (choć zarazem obłudnej) ideologii, której źródłem jest nieograniczona ekspansja interesów finansowych globalnych korporacji wspieranych przez niektóre instytucje międzynarodowe, jak np. MFW, a także prawicowe think tanki.

Pojęcie ideologii jest tu zresztą kluczem do zrozumienia problemu. Oznacza ono sposób uporządkowania świata, wyjaśnienia jego mechanizmów i procesów, wyodrębniania faktów i zjawisk, wreszcie ich ocenę w świetle określonych wartości. Nie ma zatem logicznego sensu przeciwstawianie ideologii rzeczywistości - co czyni autor tekstu „Klein jak prezydent Kaczyński”, kiedy ostrzega nas przed „ideologicznymi proroctwami” i nawołuje do reformowania „prawdziwej” rzeczywistości. Skądinąd samo słowo klucz polskiej transformacji - „reforma” - pozornie neutralne, było w Polsce jednym z najważniejszych nośników ideologicznych treści. Zawsze oznaczało (w domyśle) prywatyzację, redukcję zatrudnienia albo po prostu wprowadzenie logiki rynku w kolejne obszary życia.

Warto w tym miejscu przytoczyć krótki cytat. „Ideologia to po prostu pewne ogólne ramy pojęciowe i kategorie, dzięki którym człowiek opanowuje rzeczywistość. Każdy z nas ma ideologię, pan też. Żeby żyć, potrzebuje pan ideologii. Problem polega tylko na tym, czy opisuje ona rzeczywistość precyzyjnie”. Któż to jest rzecznikiem tak rozpasanego konstruktywizmu? Marks? Lenin? Gramsci? Adorno, a może Žižek? Tym razem nie. To słowa Alana Greenspana, skruszonego guru neoliberalizmu, który zarazem potrafił przyznać, że jego ideologia jednak nie opisuje świata precyzyjnie. Szkoda, że tyle odwagi nie mieli już jego dotychczasowi wyznawcy.

 — 
Michał Sutowski - sekretarz redakcji „Krytyki Politycznej”.

Tekst ukazał się w „Gazecie Wyborczej ” z 6 grudnia 2008.

Komentarze

Dodaj nowy

Sopor  - Doktryna "No brain"   |09.12.2008 11:14:14 W tak wychwalanych przez panią Naomi postulatach pierwszej Solidarności, którą uważa ona za trzecią drogę, znalazł się też taki, który zakładał obniżenie wieku emerytalnego do 50 lat. Natomiast w Norwegii wynosi 67, a do niedawna 70. Ciekawe też jak autor wyobraża sobie zainstalowanie skandynawskiego modelu w postkomunistycznym społeczeństwie? Czy według pana Sutowskiego zerowy poziom korupcji i wysoki poziom świadomości obywatelskiej są dla tego modelu bez znaczenia, że uważa za rozsądną alternatywę wprowadzenie go w społeczeństwie krętaczy i cwaniaków? Pania Klein usprawiedliwia przynajmniej to, że nie miała tego pecha żyć w innym systemie niż ten, który tak namietnie krytykuje i dlatego jej "rady" dla krajów takich jak Polska cechuje ta rozbrajająca naiwność.

wojnier  - Wpadłem na trop młodolewicowej teorii   |09.12.2008 13:41:43 ekonomicznej, to ani chybi koncepcja wywołania wojny ze Szwecją i jednoczesnego poddania się. Nie jest to może zbyt rozbudowana koncepcja, ale jedyna mająca jakiś zalążek działania. Śledzę od jakiegoś czasu "myśl ekonomiczną" prezentowaną na niniejszych łamach i poza płaczem i topieniem greenspanny nikt nie splamił się sformułowaniem tezy wychodzącej na przeciw polskim problemom ekonomicznym. Obserwuję tu wręcz satysfakcję z porażki państwowego interwencjonizmu amerykańskiego w dążeniu do uwłaszczenia na nieruchomościach niezbyt majętnych obywateli. Lewica tak łaknie jakiejkolwiek klęski kapitalizmu zwłaszcza w amerykańskim wydaniu, że gotowa jest budować zamki powierzchownych argumentów na bagnach swojej niewiedzy tylko po to by zaszpanować bon motem w błysku flesza. Efektem jest tylko to, że adresaci lewicowej propagandy albo jej nie rozumieją albo nie akceptują.

Roger  - Kuroń   |10.12.2008 15:14:26 Pan Kuroń osobiście rozbijał polski przemysł i do samej śmierci publicznie popierał Unię Wolności.

kot   |14.12.2008 14:19:48 -wojnier polskie problemy ekonomiczne jak w każdej innej gospodarce będą źle lub dobrze rozwiązywane w zależności od talentu i otwartego, a nie dogmatycznego podejścia polskich ekonomistów do rzeczywistości i ich umiejętności posługiwania się narzędziami, którymi ekonomia dysponuje. Jednak słusznie czujesz, że tu czegoś brakuje. Ostatni okres rozwoju gospodarczego w Polsce, na świecie, a także w krajach najbogatszych unaocznił, że gospodarka może się rozwijać, a bieda będzie się powiększać. Jeżeli ci taki scenariusz odpowiada, to dalej nie ma o czym mówić. Lecz jeśli nie, to trzeba dążyć do zawłaszczenia sfery publicznej przez społeczeństwo( nie chodzi o ekonomię socjalizmu, bo takiej nie ma, ile o politykę socjalistyczną, która może być prowadzona jak najbardziej) wyjęcia jej z pod władztwa doktryny, która prowadzi do takich efektów. Krótko mówiąc ważne jest w czyim imieniu władza działa: masowej coraz bardziej rozwijającej się klasy średniej, czy w imieniu: nielicznych klas uprzywilejowanych.

wojnier  - kot,   |15.12.2008 16:21:34 chciałbym odwołać się, mimo Twojej niechęci, do matematyki. Nie można opierać polityki społecznej na tezie, że źródłem biedy 95% społeczeństwa jest względny dobrobyt 4% i bogactwo 1%. To jest założenie sprawdzone już przy niejednej rewolucji, pałace łatwo rozgrabić, tylko trudno potem jeść obrazy olejne i złote żyrandole. Socjalizm w nowoczesnym wydaniu powinien polegać na pomocy w zamianie dwóch lewych rąk na zestaw lewej i prawej a nie na powielaniu skompromitowanych struktur urzędniczych do rozdawania zasiłków i przywilejów.

kot   |16.12.2008 06:57:32 -wojnier piszesz do kota ale odnosisz się do kogoś zupełnie innego: psa, szczygła, czy bóg wie czego, kogo. Nie mogę rozpoznać żadnego nawiązania do tego co napisałem.

wojnier  - kot,   |16.12.2008 09:10:12 zawłaszczenie sfery publicznej przez społeczeństwo to nieźle brzmi ale nic znaczy ponad to, że kolejni "wybrańcy" dostają władzę, która ich korumpuje. A mylne przypisywanie poglądów bierze się niewątpliwie z ubogiej oferty pozytywnej w Twoich wypowiedziach. Jeżeli keynesizm jest Ci bliski to moje uwagi o omnipotecji urzędniczej są jak najbardziej na miejscu.

Sopor  - Kot   |17.12.2008 08:16:08 Równie dobrze możemy postulować by wszyscy byli szczęśliwi w miłości, zawsze uśmiechnięci i nigdy nie kłamali. Zarzucasz innym sztywne trzymanie się dogmatów i doktrynerstwo, a tymczasem zarówno Ty jak i autor tego artykułu chcielibyście wprowadzić w Polsce model skandynawski nie zważając na nasze uwarunkowanie jak i istotne różnice pomiędzy Polakami a mieszkańcami Danii czy Norwegii. W społeczeństwie obywatelskim, przy wysokim poziomie kultury społecznej jest możliwe istnienie systemów ekonomicznych i politycznych, które nie sprawdziłyby się przy ich braku. Dlatego w Szwecji jest możliwy wysoki poziom redystrybucji i wpływu urzędników na życie obywateli, ale w kraju gdzie wicepremier pochwala nepotyzm, a dziesiątki tysięcy stanowisk w administracji obsadzone jest przez krewnych i znajomych królika system taki jest szkodliwy. Dlatego w Szwajcarii może nie być trójpodziału władzy i równoważenia się władz i nie prowadzi to do dyktatury i łamania praw obywatelskich. Dlatego w Lichtensteinie monarcha może sprawować realną władzę a nie tylko symboliczną i taki stan rzeczy nie pociąga za sobą jej nadużywania. Dlatego Kocie Twoje postulaty dotyczące zawłaszczenie władzy przez społeczeństwo można podciągnąć pod  fajnie by było gdyby& Pytanie jakie powinniśmy sobie zadać brzmi więc - Jaki system budzi w ludziach odpowiedzialność za siebie i swoje państwo? Jaki system premiuje zdrowe postawy i zachowania, a karze te niewłaściwe?

kot   |17.12.2008 17:47:55 Sopor, postawiłeś dobre pytanie, które na pewno każdy kto próbuje racjonalnie myśleć musi wziąć pod uwagę. ,,W społeczeństwie obywatelskim, przy wysokim poziomie kultury społecznej jest możliwe istnienie systemów ekonomicznych i politycznych, które nie sprawdziłyby się przy ich braku,,. Dlatego, gdzieś już było, że szanowałbym  nie zgadzał ale szanował- Balcerowicza - a nie uważał że, to intelektualny beton- za zrobienie podobnego do twojego założenia. Lecz tylko wtedy gdyby był zdolny, odwołać je po kilku latach prowadzenia polityki, którą prowadził. Gdy nożyce rozwarstwienia społecznego za bardzo się w Polsce rozwarły. I inna Twoja teza. ,,Pytanie jakie powinniśmy sobie zadać brzmi więc - Jaki system budzi w ludziach odpowiedzialność za siebie i swoje państwo? Jaki system premiuje zdrowe postawy i zachowania, a karze te niewłaściwe? Widzisz w świetle obecnego kryzysu Twoja pozornie, jednoznacznie, oczywista odpowiedź nie jest już chyba także dla Ciebie tak oczywista, bo z tą odpowiedzialnością chciwych finansistów nie jest najlepiej, mimo że, to wszak ludzie o najwyższych kwalifikacjach i wybitnych inteligencjach. Jeżeli tak sprawy wyglądają od strony jednostek, to oznacza, że wada leży w systemie od której nie jest wolny. Mówiąc to nie chcę powiedzieć, że etatyzm jest lepszy. Jest lepszy gdy spełnia Twoje założenie. Ale biurokracje kiedyś trzeba sobie wychować. Szwedzi nie mają jej na skutek jakiegoś cudownego zrządzenia. Piękną biurokracje mają Kanadyjczycy. Wiem bo doświadczałem. Ciebie czeka, ponawiam, zmierzenie się z problemem. System, który rekomendujesz prowadzi do permanentnej sytuacji, jak -,,Ostatni okres rozwoju gospodarczego w Polsce, na świecie, a także w krajach najbogatszych unaocznił, że gospodarka może się rozwijać, a bieda będzie się powiększać,,. Wszak to nonsens nie do utrzymania. Co z tym zrobisz? Obejdziesz, zignorujesz .

kot   |21.12.2008 04:00:56 Ideologia jako sposób porządkowania rzeczywistości Nami Klein, Marka Beylina, Michała Sutowskiego . Ideologiem w tym duchu jest Emmanuel Todd.- Najwybitniejszym i współczesnym. Oto jego jak zwykle znakomicie skonstruowane pomysły na teraz. Maciej Nowicki rozmawia z Emmanuelem Toddem sobota 20 grudnia 2008 00:05 Europa nie rozumie kryzysu Ameryka jak na razie boleśniej odczuwa skutki kryzysu gospodarczego niż Europa. Ale gdy chodzi o walkę z nim, ma nad Starym Kontynentem istotną przewagę w postaci jednolitego politycznie centrum decyzyjnego mogącego w razie potrzeby szybko wcielać w życie kolejne plany ratunkowe. Tymczasem Europejczycy wciąż mają problemy z podjęciem koniecznych decyzji - czytamy w DZIENNIKU. czytaj dalej… REKLAMA Niektóre państwa Unii proponują dalekosiężne wspólne działania. Inne - jak Niemcy - wciąż zdają się łudzić, że z kryzysem mogą sobie poradzić we własnym zakresie. Czy obecne gospodarcze turbulencje przyniosą zatem koniec europejskiej jedności? Emmanuel Todd przepowiadał upadek UE już w momencie kryzysu wokół eurokonstytucji. Dziś w rozmowie z nami nie jest już tak stanowczy, ale niezborne poczynania europejskich rządów komentuje z nieskrywaną irytacją. Jego zdaniem na szczególną krytykę zasłużyły sobie Francja i Niemcy. Ta pierwsza dlatego że de facto zrezygnowała ze ścisłego sojuszu z Niemcami i próbuje całkowicie nierealnego aliansu z Wielką Brytanią i USA. Tymczasem tylko w tandemie z niemieckim sąsiadem jest w stanie cokolwiek zdziałać w Europie. Niemcy natomiast zachowują się tak, jakby Europa kompletnie ich nie obchodziła. Grają wyłącznie "pod siebie", jakby nie rozumieli, że bez ich wsparcia nigdy nie przezwycięży ona gospodarczej stagnacji. Sytuacja Unii jest co prawda na razie lepsza niż sytuacja Ameryki, ale i tak bez spójnych działań naprawczych grozi jej załamanie i drastyczny spadek poziomu życia. ________________________________________ Maciej Nowicki: W jakim stanie Europa wyjdzie z dzisiejszego kryzysu? Wszystko wskazuje na to, że najgorsze dopiero przed nami… Emmanuel Todd*: Dziś największe zagrożenie stanowi załamanie się światowej wymiany handlowej. I tutaj sytuacja Europy jest mniej katastrofalna niż Stanów Zjednoczonych czy Chin dzięki dość zrównoważonemu bilansowi handlu z innymi częściami świata. Gospodarka amerykańska ma gigantyczny deficyt i gdyby doszło do załamania wolnej wymiany, poziom życia spadłby w USA o 20 procent. A Chiny - wielki eksporter - zrobiłyby gigantyczny skok w tył, ponieważ nie znalazłyby chętnych dla swoich towarów. Nie chcę przez to powiedzieć, że Europa jest w świetnej sytuacji i nie trzeba jej ratować. Jednak w porównaniu z innymi nasza sytuacja jest zupełnie niezła. Stany Zjednoczone są w tak fatalnym stanie, że świat na serio powinien zastanowić się nad planem Marshalla służącym odbudowie amerykańskiej gospodarki. Nawiasem mówiąc, żyjemy w naprawdę przedziwnym momencie. Idea wolnego rynku odnosiła nieustanne zwycięstwa. Przestawili się na nią niemal wszyscy. I właśnie w momencie, gdy wolny rynek jako doktryna odniósł absolutny triumf, światowa machina gospodarcza całkowicie się zatrzymała. Mamy wielki kryzys i ideologiczną pustkę. Od wielu lat zapowiada pan upadek Ameryki. Tymczasem w czasie obecnego kryzysu dolar niemal przez cały czas zyskiwał na wartości. To że niemal każdego dnia z Ameryki przychodzą zastraszające informacje, wydaje się nie mieć znaczenia. To rzeczywiście dziwne, bo na dodatek Obama nie ma żadnego programu gospodarczego. We współczesnej gospodarce każdy musi wybrać swoją specjalizację - Amerykanie od dłuższego czasu specjalizują się w życiu na koszt całego świata. Dlaczego mimo to dolar się nie załamał, dlaczego ludzie nadal kupowali amerykańskie bony skarbowe? Nawet kiedy widzieli, że amerykańska gospodarka przestała istnieć… Sądzę, że stosunek światowej finansjery do Stanów Zjednoczonych jest dwoisty. Z jednej strony ci ludzie dali się oskubać, więc muszą być wściekli. W końcu są ofiarami największego oszustwa w historii świata. Z drugiej zaś strony muszą odczuwać strach przed pustką. Pragnienie, by Stany Zjednoczone nadal były centrum świata, jest niebywale silne. To jak religijna wiara, która nie chce obumrzeć. Nie ma w tym nic dziwnego - hipoteza istnienia świata bez centralnego regulatora ekonomicznego jest dość niepokojąca. W świecie militarnym konieczna jest równowaga potęg. Natomiast w dziedzinie ekonomii hegemonia wychodzi raczej na dobre. Kiedy Anglia była hegemonem gospodarczym, światu wyszło to raczej na dobre. Potem w okresie międzywojennym nastąpiło załamanie hegemonii funta szterlinga i zapanował bałagan. Stany Zjednoczone miały hegemoniczną pozycję w gospodarce po drugiej wojnie i ich dominacja była korzystna dla świata. Dziś z hiperpotęgi przeistoczyły się w hiperkłopot dla całego świata. W tej sytuacji trzeba coś zrobić. Europejczycy nie powinni poprzestawać na płonnych nadziejach, że mocarstwo zostanie uratowane. Obserwujemy dziś nieustanne kłótnie odnośnie tego, co właściwie należałoby zrobić w Europie. Hiperaktywny Sarkozy proponuje ogólnoeuropejski plan naprawy gospodarki. Niemcy za nic nie chcą się na to zgodzić. Zresztą jeszcze do niedawna twierdzili, że kryzys w ogóle ich nie dotyczy - Peter Steinbrück, minister gospodarki, mówił na przykład że to wyłącznie kryzys amerykański… To rzeczywiście bardzo ciekawe. Poza jedną sprawą - że należy coś robić i że trzeba ratować system bankowy - trzy największe kraje europejskie nie zgadzają się w niczym. Po raz kolejny potwierdza to, że każdy z nich ma swój własny temperament narodowy. Anglicy myślą wyłącznie o uzdrowieniu gospodarki za pomocą kredytów, chcą na powrót uruchomić mechanizm ucieczki do przodu, sztucznego wywoływania popytu za pomocą środków monetarnych. Zachowują wiarę w magię sektora finansowego. Francuzi proponują neogaullistowski plan inwestycji. Natomiast Niemcy stanowią dziś karykaturę samych siebie. Są największym eksporterem na świecie, posiadają gigantyczną nadwyżkę w handlu zagranicznym i chcą, żeby wszystko pozostało tak jak dotychczas - liczą na to, że świat będzie nadal od nich kupował. Kwestia pobudzenia popytu wewnętrznego zupełnie ich nie interesuje. To jednak rodzaj ślepoty. Tak naprawdę jednak ta różnica zdań wcale nie jest zupełnie bezużyteczna. W gruncie rzeczy nie ma niczego złego w tym, że trzy najpotężniejsze kraje europejskie nie zgadzają się co do tego, jakie kroki należy podjąć. Co pan przez to rozumie? Być może zmusi to państwa europejskie do refleksji nad prawdziwymi problemami. Gdyby wszyscy zachowywali się tak, jak chce tego Brown, Europa stałaby się drugą Ameryką. Bo co proponują Anglicy? Żeby w sztuczny sposób napędzać popyt, nakręcać machinę importującą towary pochodzące z Chin i innych krajów. A w ostatecznym rozrachunku nadal obniżać zarobki, zwiększać nierówności i przenosić produkcję tam, gdzie jej koszty są niższe. Polityka Gordona Browna w Wielkiej Brytanii jest absurdalna, a jej efekty będą niezwykle krótkotrwałe. Trzeba zrozumieć jedno. To nie jest tylko kryzys finansowy, który można rozwiązać za pomocą kilku prostych posunięć. To jest kryzys ideologii wolnego rynku. Przypadek Francji dowodzi tego niezbicie - wyraźny spadek popytu nie wynikał z pęknięcia bańki kredytów subbprime, on występował już wcześniej. Dlaczego tak się stało? Ponieważ wolny rynek przynosi zyski coraz mniejszej cząstce populacji. Większość biednieje. Powstaje nowa klasa średnia, która ma coraz wyższe wykształcenie i coraz mniej zarabia. Do czasu, gdy jedynie dawna klasa robotnicza traciła na wolnej wymianie, systemy społeczne były stabilne. Teraz, gdy degradacja dosięga także klasy średniej, niestabilność społeczna wzrasta. Nie zdziwiłoby mnie, gdyby przez Europę przetoczyła się fala buntów i zamieszek. Grecja to nie był żaden wyjątek. Ostatnio widzimy w Europie rzecz co najmniej zaskakującą. Sarkozy znacznie lepiej dogaduje się z Brownem niż z Merkel. A przecież to Niemcy byli głównym partnerem Paryża… Francuzi co najmniej od czasów de Gaullea uważali, że Anglicy tak naprawdę nie należą do Europy. To jest po prostu katastrofa. I istotna część dzisiejszego kryzysu. Przywódcy są zagubieni, a Sarkozy całkowicie utracił poczucie realizmu. Jeśli rozmawiałby o reformie kapitalizmu europejskiego z Niemcami, mógłby odegrać naprawdę ważną rolę na scenie światowej. Francja jest potęgą tylko w połączeniu z Niemcami, w przeciwnym razie jest tylko średniej wielkości krajem. Natomiast gdy Sarkozy miota się od Nowego Jorku po Pekin, wygłaszając swoje płomienne kazania, nic z tego nie wynika. Już sam ten element byłby wystarczający dla określenia prezydentury Sarkozyego jako katastrofalnej. Dla wszystkich Europejczyków. Brak porozumienia między Francją a Niemcami to dziś największy problem Europy. Niemcy to europejska gospodarka numer jeden, to z nimi należy rozmawiać. Nie rozumiem, z jakiego powodu w czasie kryzysu gospodarczego Francja miałaby współdziałać z Wielką Brytanią, która nie znajduje się w strefie euro i jest z zasady wroga wszelkiej idei integracji Europy. Pałac Elizejski wysyła sygnały, że Sarkozy chce się oprzeć na Londynie i Moskwie, aby zneutralizować Niemcy i tym samym potwierdzić wyższość Francji w Europie. To zupełne szaleństwo. To tak jakby wrócić do mapy z roku 1914. Kilka dni temu czytałem w "Le Figaro" tekst poświęcony niemieckiej reakcji na kryzys. Politykę gospodarczą Merkel porównywano tam do polityki Hitlera. To pokazuje, do jakiego stopnia relacje Berlina z Paryżem się popsuły - do niedawna tego typu komentarze byłyby po prostu nie do pomyślenia. Wielkim problemem krajów europejskich - także podczas kryzysu ekonomicznego - nie jest wcale nacjonalizm czy agresja jednych przeciw drugim. Nigdzie nie ma żądzy wprowadzenia kolektywistycznych doktryn dotyczących narodu, rasy czy klasy. Wkroczyliśmy w erę braku zbiorowych wierzeń. Dominujący ultraindywidualizm nie pozostawia przestrzeni, w której mogłyby one powstać. Ryzyko polega na wycofaniu się każdego kraju, zamknięciu się we własnych granicach. Innymi słowy problemem nie jest nacjonalizm, lecz narodowy narcyzm. Marcel Gauchet poczynił w tym zakresie iście genialne spostrzeżenie: jednym z paradoksów zglobalizowanego świata jest fakt, że mimo coraz większego otwarcia prawie nie interesujemy się światem zewnętrznym. Szefowie państw uwielbiają się spotykać, żeby się wzajemnie uspokajać, bo zupełnie nie znają się na gospodarce. I tak na przykład pierwszy odruch Sarkozyego polegał na tym, by jechać do Waszyngtonu czy Londynu - ze względu na własne liberalne afiliacje i miłość do świata finansów. Jednak prawda jest taka, że kraje europejskie są całkowicie niezdolne do myślenia o problemach innych. To z tego powodu polityka gospodarcza Niemiec staje się przeszkodą dla całej Europy. Niemcy eksportują dużo więcej niż pozostałe kraje europejskie, jednocześnie stawiając na spektakularny brak współpracy. Udało im się zdusić koszty i zwiększyć udziały na światowym rynku, korzystając z tego, że Francja, Włochy, Hiszpania stały się zakładnikami euro i nie były w stanie bronić się za pomocą dewaluacji własnej waluty, jak robiły to dotychczas. Niemcy zachowują się w Europie tak samo jak Japonia w Azji - nie przejmują się swoimi partnerami. To nie jest oznaka nacjonalizmu, lecz w pewnym sensie jego przeciwieństwo: postawa typowa dla państwa, które nie chce dostrzegać własnego znaczenia. W Polsce komentowano postawę Niemiec w następujący sposób: jest ona pewnie niekorzystna dla Polski, jednak Niemcy zachowują się rozsądnie, bo wiedzą, że mogą uratować tylko samych siebie. Nie mogą uratować samych siebie! To idiotyzm. W kontekście katastrofy systemu ogólnoświatowego Niemcy powinni stanąć na czele Unii - mogliby o wiele więcej zyskać na odrodzeniu rynku europejskiego niż na gonitwie za rynkiem chińskim, co jest ich głównym celem. Niemcy eksportują do Europy około 60 procent swojej produkcji, wliczając Rosję jest to 75 procent. Tymczasem eksport do Chin wynosi około pięciu procent. To Niemcom najbardziej opłaca się realna refleksja na temat możliwości Europy, które są ogromne. Ale Niemcom wydaje się, że ich sytuacja jest znacznie lepsza niż reszty Europy. To nieprawda. Kiedy następuje kryzys oparty na kurczeniu się popytu - tak jak dzisiaj - najciężej doświadczają go kraje najbardziej dynamiczne. A te, które robią niewiele, których więzi ze światem są luźniejsze, mają znacznie mniej do stracenia. Kryzys w 1929 roku był najgorszy w dwóch najbardziej dynamicznych krajach - Ameryce i Niemczech. Nie ulega dla mnie wątpliwości, że brak działania na poziomie Europy stanowi dla Niemiec poważny problem. Ale nie wiem, czy Europa coś zrobi. Mówiłem wcześniej o narcyzmie. Innym z naszych problemów jest to, że u władzy znalazły się pokolenia, które nie zaznały żadnego dramatu historycznego. Ci ludzie urodzili się po wojnie i nigdy nie stawili czoła żadnemu poważnemu problemowi, żyli pod amerykańskim parasolem ochronnym. Mogą sobie wyobrażać, że najlepszą metodą jest brak reakcji. Tak więc w dalszym ciągu będziemy mieli do czynienia z tą paradoksalną sytuacją, którą obserwujemy dzisiaj: z jednej strony mamy proroctwa o końcu pewnego świata, porównania z rokiem 1929, a z drugiej - traktujemy to trochę jak dziennikarską kaczkę. Moje uczucia są bardzo ambiwalentne. Europejczykom z trudem przychodzi zmiana orientacji ekonomicznej. To społeczeństwa stare, ale jednocześnie bardzo wydajne, a ich poziom wykształcenia jest niezwykle wysoki. Wystarczyłoby, gdyby Europa zachowała się rozsądnie, a na powrót znalazłaby się w centrum świata. Co to znaczy "zachowała się rozsądnie"? Skoro wolny rynek prowadzi do zmniejszenia zarobków w krajach rozwiniętych w wyniku konkurencji krajów wschodzących, oczywistą reakcją w wypadku Europy powinien być protekcjonizm kontynentalny. Oznacza to, że bronimy się, wprowadzając kwoty towarowe i w ten sposób stwarzamy warunki sprzyjające wzrostowi płac. Muszę tu doprecyzować, że protekcjonizm to odmiana myślenia liberalnego, protekcjonizm wierzy w rynek - tyle że pragnie za każdym razem określić rozmiary tego rynku. A rynek europejski składający się z prawie 500 milionów ludzi może pozostać konkurencyjny. Nie mówię tutaj o protekcjonizmie na poziomie państw. Jeśli gospodarka taka jak francuska odetnie się od reszty Europy, zginie. Trzeba było dwóch pokoleń na wprowadzenie wolnego rynku w postaci, którą obecnie znamy. Reorganizacja Europy na modłę protekcjonistyczną zajmie również dwa pokolenia. Potrzeba instytutów badawczych i modeli ekonometrycznych. Trzeba określić sektory produkcji… W wypadku Europy przyjęcie protekcjonizmu kontynentalnego to nie tylko ochrona - oznacza ono także przyjęcie na siebie odpowiedzialności za uporządkowanie światowej ekonomii

Sopor   |22.12.2008 09:13:33 Może jestem naiwny, ale ograniczenie importu tanich towarów z Chin i innych krajów o taniej sile roboczej spowoduje podniesienie cen tych produktów. Straszni i źli bogacze raczej nie zaopatrują się w produkty "made In China" więc taka polityka uderzy tylko i wyłącznie w najbiedniejszych. Spadnie do tego siła nabywcza klasy średniej. Najwięcej zyskają fabrykanci (czyli bogacze), którym zniknie z rynku konkurencja, czyli bogaci będą jeszcze bogatsi a biedniejsi zbiednieją. Zabawna w postawie lewicy jest schizofrenia w stosunku do krajów biedniejszych. Chętnie organizujemy dla nich akcje charytatywne i koncerty by dać im jałmużnę, ale gdy tylko wychodzą na prostą ciężką pracą automatycznie stają się wrogami od których trzeba się odciąć. Ile to razy epatowano nas porównaniami typu "5% ludności krajów zachodnich konsumuje 90% zasobów naturalnych"? Jednak gdy tylko biedni Azjaci zaczynają się bogacić, ci sami ludzie podnoszą lament, że o to spada nasz poziom życia. A ja myślałem, że właśnie o to chodzi by podzielić się bogactwem. Czyż to nie piękne, iż zacierają się różnice w zamożności ludzi na świecie? Widocznie nie& Proponuję jeszcze wyrzucić z kraju imigrantów zabierających nam pracę (której i tak rozpieszczone socjalem społeczeństwa zachodu nie chcą wykonywać), oraz przykręcić śrubę bankierom i spekulantom. I pomyśleć, że ktoś kłócił się ze mną w innym temacie nie chcąc przyjąć do wiadomości, że socjalizm narodowy to żadne przeciwieństwo tylko inna forma socjalizmu.

kot   |22.12.2008 17:27:38 Sopor, porozmawiałeś sobie z Emmanuelem Toddem, a nie ze mną i miałeś pretekst żeby nie odpowiedzieć na zadane Ci pytanie. -Zaszufladkowałeś Todda do lewicy. Ja bym nie był tego taki pewien. To że jest proeuropejski i nie kocha przesadnie Ameryki, nie oznacza, że jest lewicowy. Może jest po prostu myślący. To, że obecnie obowiązujący system rozwiera nożyce nierówności też samo w sobie nie jest ani lewicowe, ani prawicowe tylko ,,statystyczne,,. Ktoś kiedyś powiedział, że lewica myśli, a prawica powtarza. Chyba nie o to ci chodziło. Nie mogę wypowiadać się za Todda ale uważam jak on, że sama ekonomia nie wystarcza aby uporządkować rzeczywistość . Określenie wielkości rynku jest jak określenie wielkości boiska- należy do nieco innego porządku niż to, co się na nim będzie działo. -Brown -przypuszczam, że zasłużenie uchodzi za znakomitego ekonomistę ale ta zawęziła jego polityczny horyzont. -Zauważ, że omawiając europejskie stosunki handlowe z Chinami stwierdził, że wymiana ta nie jest proporcjonalnie tak wielka jak między Ameryką i Chinami. Te dwa kraje związały się na śmierć i życie, a przynajmniej na naście lat. I teraz moje kolejne pytanie do Ciebie! W ciągu ostatniego ćwierćwiecza produktywność gospodarki krajów rozwiniętych wzrosła, powiedzmy dwukrotnie (możesz to uszczegółowić). Według teorii bogactwa obsuwającego się z góry w dół bogactwo powinno dotrzeć do wszystkich warstw społecznych, a nie dotarło. A więc teoria i system są do d&.. Zobacz, powstaje 500milionowy rynek chroniony cłami. Tak robiła Ameryka, Japonia itd. Nic nowego i nic socjalistycznego. Wzrost produktywności udowodniony, lecz rosną koszty pracy, które rosną wraz z kosztami produktów. I to jest sprawa proporcji. Koszty pracy są tylko jednym ze składników kosztów. Gdy Europa przeżywała swój złoty wiek nie kupowała w Chinach, a od tamtego czasu wzbogaciła się dwukrotnie.

Napisz komentarz
Nick:
E-mail:	nie powiadamiajpowiadom
Strona www:
Tytu?:
UBBCode:	-kolor-jasnoniebieskiczarnyniebieskifuksjaszaryzielonyjasnozielonybordowygranatowyoliwkowyfioletowyczerwonysrebrnyturkusowybia?y?ó?ty -rozmiar-malutkima?y?rednidu?yogromny
	Prosz? wpisa? kod antyspamowy widoczny na obrazku.

Powered by !JoomlaComment 3.26

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved.”

Na podobny temat

• „GW”: Weekend z KP
• Białystok, 15 grudnia: „Doktyna szoku”
• Ekoprzegląd sieci: Powtórka z Seattle?
• Marzenie i koszmar Naomi Klein
• Wrocław: „Doktryna szoku”