Krytyka Polityczna - Im gorzej, tym lepiej

Nowość w sklepie kp

Komentarze

CYTAT DNIA

Żeby było weselej, napiszę, jak Cię pamiętam. Pochylnia z Sali Śniadeckich, ty lecisz na czele grupy robotników i studentów goniąc bojówkę endecką, która chciała rozbić wieczór poezji różnych narodów. Masz taką minę wilkołaka, jaką umiałeś robić, zęby na wierzchu, oczy wytrzeszczone, w ręku trzymasz szczątki krzesła. I wyjesz.
list M. do Czesława Miłosza, Rok myśliwego

Warto przeczytać

Im gorzej, tym lepiej

Kinga Dunin, Sławomir Sierakowski

10.02.2005

Wyniesienie problemu lustracji do rangi naczelnego tematu ostatnich miesięcy odbywa się wśród moralizatorskich popisów i powszechnie składanych deklaracji najczystszych intencji poszukiwania prawdy i sprawiedliwości. A jednocześnie dość jasno widać, że jest to wynik takiego, a nie innego układu sił. Powracająca mania lustrowania to jeden z akordów bojowej pieśni prawicy. Na naszych oczach opowieść z początku III RP powraca, ale już w innej nieco konfiguracji. Powraca znany słownik polityczny: dekomunizacja, lustracja, teczki… Tym razem jednak to już nie „Gazeta Wyborcza” i Adam Michnik są najsilniejszymi narratorami. Kolejny raz możemy się przekonać, że kształt opowieści nie zależy od tego, jak było, tylko od tego, kto i po co opowiada. A jeżeli nawet u źródeł III RP mieliśmy do czynienia z autentycznymi moralnymi odruchami i sporem fundamentalnych racji, zaś strony sporu zachowywały jakąś ideową tożsamość, dziś bardziej zwraca uwagę zwykła gra polityczna, wyglądająca zza haseł typu „walczymy o prawdę w życiu publicznym”.
Podniecenie wywołane pojawieniem się na dziennikarskiej giełdzie, a następnie w mediach, tak zwanej “listy Wildsteina” oraz całe zamieszanie, które w konsekwencji powstało, nie może przesłaniać nam pewnego ciekawszego morału płynącego z tej historii. Morał ów zauważyć powinni przede wszystkim zwolennicy tezy, że istnieje prawda i nieprawda, a na dowód prawdy wystarczą fakty. Fakty te bowiem, w postaci listy nazwisk agentów, niedoszłych agentów, ofiar oraz funkcjonariuszy, nie były nigdy przez IPN skrywane. Każdy dziennikarz, a także liczne inne osoby mogły sobie fakty te kontemplować do woli i zrobić z nich użytek, jaki uznają za właściwy. I nagle te same, wcale – jak zostało powiedziane – nieutajnione fakty przeniesione z komputera IPN-u do sfery publicznej, odpowiednio użyte i nagłośnione zyskują zupełnie inne znaczenie. Z nudnych akt - do złudzenia przypominających książkę telefoniczną średniego miasta - zamieniają się w polityczny dynamit, a dynamit ten pojawia się w nieprzypadkowym miejscu i czasie. Tej interesującej operacji na znaczeniach dokonał Bronisław Wildstein, czym, miejmy nadzieję, na stale wpisze się on w historię polskiego postmodernizmu. Na własnej skórze przekonując się, że nie ma czystych faktów ani prostych prawd, które wystarczy ujawnić i prawda zamieni się w dobro. Są za to różne opowieści budowane w oparciu o fragmentaryczną dokumentację, a to, co hic et nunc zyska miano prawdy, zależy głównie od siły autora narracji. O czym ponownie mógł przekonać się Wildstein, gdy został usunięty z “Rzeczpospolitej”, choć prawa nie złamał, a tylko dopełnił konsekwencji prolustracyjnej linii swojej byłej firmy. Okazuje się, że domaganie się ujawnienia materiałów IPN nie jest tym samym, co ich ujawnienie.
Nie jesteśmy do tego stopnia relatywistami moralnymi, by nie uznawać różnicy między dobrem i złem. W naszym odczuciu jednak te podstawowe intuicje moralne w coraz mniejszym stopniu oddziaływają na przebieg wydarzeń. Przed naszymi oczami roztacza się bowiem obraz zaiste kuriozalny. Możemy na przykład zobaczyć, jak Bronisław Wildstein, autor książki „Dekomunizacja, której nie było”, ręka w rękę z Markiem Królem, byłym sekretarzem KC PZPR, wzywa do oczyszczenia Polski z postkomunistycznego raka. Kiedy widzimy, jak tenże Wildstein, przez lata dzielnie bijący się o tytuł najradykalniejszego antykomunisty, w programie Moniki Olejnik „Prosto w oczy” poucza znaną opozycjonistkę Ewę Milewicz o prawie naczelnego „Wprost” do zmiany poglądów, trudno nie zastanowić się nad faktycznym znaczeniem powrotu lustracji do dominujących tematów polskiej debaty publicznej.
Pogląd Wildsteina, że grzechem pierworodnym III RP był brak dekomunizacji mógł być niegdyś zrozumiały. Tak jak zrozumiałe było też jego moralne potępienie Lesława Maleszki, TW “Ketman”, którego agenturalna działalność bezpośrednio uderzała w Wildsteina. I nawet zrozumiała była taka właśnie kolejność – najpierw oczyszczenie państwa z pozostałości komunistycznych, później rozliczenie najniższych wykonawców reżimu. Zrozumiałe jest również dzisiejsze zachowanie Wildsteina, który wybiera na sojusznika wpływowego oportunistę. Rozumiemy, że skończyły się czasy moralnych uniesień, a zaczyna się gra o władzę.
My w tej sytuacji raczej gotowi bylibyśmy podać rękę Maleszce niż Markowi Królowi. Ten pierwszy, odsądzony od czci i wiary, zniknął z powierzchni życia publicznego, drugi – szef jednego z największych i najbogatszych mediów prasowych w Polsce - prowadzi właśnie ofensywę medialną w blasku fleszy. Podalibyśmy ją raczej Maleszce, bo jego hańba, to hańba człowieka, który przegrał z historią, historią kraju, który w najtrudniejszych swoich chwilach miał i bohaterów, i zdrajców. Bo niskie pobudki agenta i jego małość były pochodną systemu, który nad nim pracował. Bo stał przed wyzwaniem i przegrał, a podanie ręki pokonanemu wrogowi nie przynosi ujmy.
Nie podamy jej natomiast Królowi, bo postępował zawsze tak, aby nie stanąć przed prawdziwym wyzwaniem, nie wspiął się nigdy na ten poziom, z którego ryzykuje się albo dramatyczny upadek, albo pozostaje na zawsze w chwale. Za komuny komunista, za III RP antykomunista. Tak lawirował trzymając się zawsze władzy, że potrafił z peerelowskiego kacyka stać się skarbnikiem antykomunizmu. Dziś dostarcza łam wszystkim głośnym polskim dekomunizatorom i lustratorom. W komplecie (Semka, Pospieszalski, Śpiewak, Wildstein, Legutko, Krasnodębski) piszą o uwłaszczeniu nomenklatury w piśmie, które jest jej jednym z najbardziej bulwersujących przykładów. W każdym razie znamy już nowe miejsce pracy Bronisława Wildsteina.
W tej sytuacji mówienie o prawie do zmiany poglądów naczelnego “Wprostu” jest śmieszne. Żeby zmienić poglądy, trzeba je najpierw mieć, a to, z czym tutaj mamy do czynienia, to jedynie koniunkturalna zmiana frontu.
Przypadek romansu dekomunizatorów z “Wprostem” może wydawać się sprawą drugorzędną wobec istoty problemu, jest jednak doskonałym wskaźnikiem szczerości intencji prawicowych „odnowicieli”. I z taką wiedzą, spójrzmy też na inne kampanie: kolejne, coraz bardziej kuriozalne komisje śledcze, sprowadzanie całej filozofii rządzenia Polską do walki z korupcją to dziś tematy prawie w całości wypełniające łamy mediów i angażujące uwagę polityków. Głośno zapowiadana IV RP powtarza błędy III RP - znowu postkomuniści i dekomunizatrorzy dostarczają sobie nawzajem legitymizacji i zainteresowania opinii publicznej. A ponieważ ani jedni ani drudzy nie mają nic ciekawego do zaproponowania temu społeczeństwu, wolą zajmować się sobą.
W ten sposób, krzycząc na zmianę, łapaj złodzieja albo łapaj agenta, powraca na scenę prawica. Trudno przeciwko takim hasłom występować, bo czy ktoś rozsądny powie, że agenci i złodziej powinni pozostać bezkarni? A ten, kto zacznie brać w nawias te problemy, mówić o czymś innym, natychmiast zostanie albo zakrzyczany, albo niedostrzeżony, albo oskarżony o sprzyjanie złodziejom lub agentom.
Atmosfera szantażu wciąż narasta. Oto Jarosław Kaczyński domaga się powołania ponadpartyjnego Instytutu Obrony Dobrego Imienia Narodu Polskiego. Przy okazji zaś stwierdza, że kto do projektu tego nie dołączy nie tylko nie jest polskim patriotą, ale wręcz nie należy do polskiego narodu. Szczególnie że chodzi o rzecz oczywistą – zaprzeczenie oszczerstwom o ”polskich obozach koncentracyjnych”. To, że przy okazji wszyscy, cały “prawdziwy naród polski”, mają stać się częścią maszynki propagandowej PiS, jest doprawdy drugorzędną sprawą.
Druga strona w tak skonstruowanym sporze może zatem jedynie mnożyć rozmaite “ale”. Łapać złodzieja? Oczywiście, ale z poszanowaniem prawa. Łapać agenta? Jasne, ale tak żeby nie skrzywdzić niewinnych, żeby służyło to sprawiedliwości i prawdzie, a nie rozbudzaniu populistycznych uniesień. Zajęci dyskutowaniem z prawicą na wyznaczonym przez nią polu nie mają już głowy ani miejsca w mediach biegających od Giertychów do Rokity i z powrotem, do proponowania samodzielnej polityki, stawiania innych problemów. A przecież Polska nawet bez złodziei i agentów nie stanie się automatycznie krajem odpowiadającym nie-prawicowym aspiracjom, a jej piękny obraz marketingowy, choć pożyteczny, nie ma wpływu na zawartość opakowania.
Na dodatek przed każdym “ale” - nie ma wyboru – trzeba powiedzieć “tak”. Tak, i my także jesteśmy przeciwko agentom i złodziejom. Tak, my także wiemy, że to nie w polskich obozach dopełniał się Holocaust. I w aurze tego wszechobecnego “tak” niedługo prawica dojdzie do władzy.
Dla wielu środowisk jest to powód do niepokoju. Liberalnie lub lewicowo zorientowani obywatele obawiają się dalszego ograniczenia wolności światopoglądowej, wzniecania narodowych, antyeuropejskich histerii oraz zaostrzenia się nierówności ekonomicznych i ograniczenia zabezpieczeń socjalnych, artyści martwią się, że pogłębi się ograniczenie wolności twórczej. Perspektywa rządów PO szantażowanej przez PiS i LPR, zapowiadającej rządy silnej ręki, nie pozostawia złudzeń, że nie będzie to raczej polityka centrowa i bardzo dobrze. Po 15 latach rządów partii określanych jako lewicowe lub prawicowe, ale mydlanych, niewyrazistych, kunktatorskich wydaje się, że nareszcie będziemy mieli do czynienia ze śmiałą i zdecydowaną polityką nastawioną na realizowanie prawicowego programu.
Dobrze, że kończy się ten ideologiczny misz-masz, w którym „lewica” rozważa podatek liniowy i nie jest w stanie uczynić prawa liberalnym światopoglądowo, a „prawica” doprowadza do gigantycznych deficytów budżetowych.
Chwytanie się przez dzisiejszą prawicę przebrzmiałych problemów dekomunizacji i lustracji, czynienie z awaryjnych mechanizmów demokracji – śledczych komisji - zasady działania, to polityka na krótkich nogach. Niemniej dla ludzi i środowisk o poglądach lewicowych okres wyraźnych i zdecydowanych rządów prawicy może okazać się szansą na nowy porządek ideowy, w którym znikną takie historyczne nowotwory jak postkomuniści i w starciu z rządzącą prawicą pojawi się szansa na prawdziwą lewicę. Może z czasem media przestaną żyć dotychczasowymi podziałami, a ludzie uwierzą, że nie są skazani na SLD i jej klony. Szarpnięcię cugli w prawo może przesunąć bieg wydarzeń na właściwe tory fundamentalnego sporu między ideową lewicą i prawicą. Zresztą tylko wówczas możliwe będzie uczciwe rozwiązanie delikatnego i skomplikowanego problemu komunistycznej agentury, bez cynicznych instrumentalizacji i licytacji w świetle kamer.

Tekst opublikowała „Rzeczpospolita” z 10 lutego 2005.

Komentarze

Ha ha ha - ha ha ha

|14.03.2005 07:56:24

Slawus kto ci podpowiedzial zebys ten list wysmarzyl, Michnik? Czy sam sie
domysliles po ktorej stronie trzeba stanac i komu dowalic. Tak pisz pisz daleko
zajdziesz. Wiadaomo ze najlepiej wychodza w zyciu lizusy majace pelna gebe
frazesow.
Z drugiej strony cieszy mnie ze taki neo-lewak jak ty zauwazyl tak
przyziemne problemy jak lustracja. No nareszcie cos konkretnego bo chyba
przedtem tego twojego belkotu o "zamazywaniu tozsamosci" i "wielosci
dyskursow" to nikt nie bral na powaznie.
Teraz instykt cie nie zawiodl
tyleczek wazelinka posmarowany i jazda.
PZDR

Człowiek - ha ha ha… cham

|17.03.2005 13:00:47

j.w.

Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą pisać komentarze!

Na podobny temat

« poprzedni artykuł		następny artykuł »

[ Wróć ]

Nowość w sklepie kp

Komentarze

CYTAT DNIA

Warto przeczytać

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved.”

Na podobny temat

Najnowsze teksty i opinie