Prof. Agata Bielik-Robson - filozofka, pracuje w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN, wykłada w Collegium Civitas, Szkole Nauk Społecznych i Ośrodku Studiów Amerykańskich UW.

Niedawna żałoba po smoleńskiej tragedii pokazała, że śmierć pełni w polskiej polityce i debacie publicznej miejsce niebagatelne. Pochodzenie terminu „tanatopolityka“, czyli „polityka śmierci”, przypisuje się powszechnie Giorgio Agambenowi. Niewykluczone jednak, że zupełnie niezależnym źródłem tego terminu jest książka Jacques‘a Derridy pt. Aporie. „Tanatopolityka” zostaje tam uznana za główny motyw dyskursu nowoczesności, w którym, co najmniej od czasów Heideggera i Freuda, tematami centralnymi staje się ludzka skończoność, a tym samym śmierć. Zygmunt Freud, a za nim Jacques Lacan czynią z „popędu śmierci” podstawowy motor ludzkiego życia; Martin Heidegger i Alexandre Kojeve „świadomość śmierci” uznają za samą istotę człowieka.

Przemiana ta wpływa na najważniejsze koncepcje polityczne późnonowoczesnej lewicy i prawicy. Zdolność do świadomego działania politycznego staje się tożsama z postawą, którą Carl Schmitt, wielki rzecznik „Tanatosa politycznego”, nazywa „gotowością na śmierć”. Chodzi o gotowość do porzucenia niższych „wartości witalnych” (Max Scheler) i  „poświęcenia dla Sprawy” (Slavoj Žižek). Na seminarium prześledzimy losy tej formuły: od Carla Schmitta po Slavoja Žižka. Ważnym punktem odniesienia dla seminarium będzie jednak kontekst lokalny: reakcje na tragedię pod Smoleńskiem, w których śmierć  –  zwłaszcza śmierć Lecha Kaczyńskiego  –  stała się pretekstem do rozmaitych interpretacji: od historiozoficznych, czerpiących wprost z tradycji polskiego mesjanizmu, po doraźnie polityczne.

Na podobny temat

• Zmiana terminu: Tanatopolityka. Lewica - prawica - śmierć
• Seminarium prof. Agaty Bielik-Robson
• Tanatopolityka - seminarium pierwsze
• Seminaria 18-19 maja
• Uniwersytet Krytyczny 7-10 czerwca