Nowość w sklepie KP!
Najnowszy numer KP
Komentarze
CYTAT DNIA
Jesteśmy zdolni zgasić słońce i gwiazdy, bo nie płacą dywidendy.
John Maynard Keynes
Książki w sklepie KP
|
Order software online
|
Gdula: Dwie terapie |
|
|
Maciej Gdula
|
|
17.10.2007 |
Nie trzeba już chodzić do terapeuty, aby trafić w orbitę kultury terapeutycznej - przekonująco pokazuje w swojej nowej książce „Kultura indywidualizmu” Małgorzata Jacyno, socjolożka z Uniwersytetu Warszawskiego, m.in. autorka pracy Iluzje codzienności: O teorii socjologicznej Pierre'a Bourdieu. Tytułowa kultura indywidualizmu, w której terapia łączy się z indywidualizacją opartą na ideale autentyczności i samorealizacji, redukuje napięcia występujące we współczesnym systemie społecznym umożliwiając tym samym jego reprodukcję. Inny model terapii realizuje w swoich projektach Joanna Rajkowska. Wydobywa ona społeczne antagonizmy i zachęca do wspólnej rekonstrukcji relacji społecznych.
Jacyno za Weberem widzi źródła nowoczesnego indywidualizmu w etyce protestanckiej. Etyka ta odczarowuje świat i pozbawia jednostkę wpływu na swoje zbawienie wprowadzając ideę predestynacji - o zbawieniu decyduje wyłącznie Bóg, a jednostkowe uczynki nie mają na nie wpływu. Paradoksalnie idea ta wcale nie doprowadziła do bierności, bowiem jednostki nie mogą wprawdzie zmienić decyzji Boga, ale mogą się dowiedzieć, czy będą zbawione czy potępione. Bóg wynagradzając aktywność ludzi, ich pracę, daje wskazówki co do swojej decyzji. Dobrze ci się wiedzie, to znaczy, że zostałeś wybrany. W ten sposób wyłonił się purytański etos metodycznej i ascetycznej pracy, w której kluczową rolę odgrywała samokontrola i podporządkowanie działań racjonalnym regułom.
Na ten purytański etos nałożyła się romantyczna etyka samorealizacji i kontrkulturowa wizja emancypacji jako wyzwolenia autentyczności. Po 1968 roku ruchy wymierzone w nowoczesność i kapitalizm, będące reakcją na postępującą racjonalizację działań same stawały się częścią świata kapitalistycznego. Kapitalizm stopniowo przekształcał się, wchłaniając formy kulturowe, które miały być alternatywą wobec niego. Dziś system nie wymaga już od jednostki podporządkowania się, ale zachęca ją do eksperymentów z własną osobowością, samorealizacji w pracy i konsumowania wrażeń. Osobowość wyzwolona z pęt tradycji i klasycznego systemu pracy może realizować się na rynku dostarczającym niezliczone produkty pozwalające najlepiej wyrazić niepowtarzalne bogactwo naszego ja.
Z tym programem wyzwolenia łączą się nowe typy kontroli społecznej i mechanizmy uniemożliwiające nazwanie niesprawiedliwości i antagonizmów społecznych. Wobec rozdętej oferty kulturowej i jednocześnie niepewności społecznej związanej z przekształceniami pracy i sfery intymnej coraz większe znaczenie zyskuje ekspertyza i terapia. Eksperci i terapeuci stają się przewodnikami dla jednostki, starającej się zrealizować kulturowe wezwanie do zażywania przyjemności i zaznania autentycznego szczęścia. Podręczniki do autoterapii przekonują, że racjonalna, metodyczna praca nad sobą to jedyna droga samorealizacji. Własne emocje i psychika – oto właściwy obszar działania. Osiągnięcie szczęścia nie jest już wiązane z przekształcaniem świata społecznego, ale realizuje się przez samokontrolę świata wewnętrznego. Taki wzorzec terapii zapewnia systemowi społecznemu równowagę i przyczynia się do jego reprodukcji. Ryzyko utraty pracy, bezrobocie, uzależnienia czy rozpad relacji intymnych nie są definiowane jako problemy wynikające z kształtu systemu społecznego i zostają przekształcone w osobiste problemy jednostek, które należy rozwiązać pracując nad swoją psychiką i nastawieniem do świata.
Inną praktykę terapeutyczną proponuje Joanna Rajkowska, której projekty wymierzone są w płynność życia społecznego. Palma, dotleniacz czy wulkan są wyzwalaczami ukrytych antagonizmów społecznych. Palma wydobywa na przykład skrywany i cenzurowany antysemityzm. Dotleniacz styka z sobą ludzi, którzy w innych sytuacjach tylko się mijają - emerytów, artystów, studentów, pracowników korporacji - i czyni ich użytkownikami tej samej przestrzeni. Rozmowa o wulkanie pozwala na ujawnienie chłodnych stosunków społecznych, będących źródłem napięcia dla mieszkańców szwedzkiego Umeå.
Rajkowska wywołuje sytuacje, w których ludzie czują się nieswojo, ponieważ dotknięto jakiegoś bolesnego punktu życia zbiorowego. Nie robi tego jednak na zasadzie skandalu, bo ten zrytualizował się i stracił moc zmieniania rzeczywistości. Rajkowska sprawia, że ludzie zostają pozbawieni bezpiecznych punktów odniesienia w miejscach i sytuacjach, gdzie istnieją realne konflikty. Zamiast utartych formuł językowych i wypróbowanych sposobów działania jest bezwładność innych i opór problemu. To, że ludzie mają ze sobą bezpośredni kontakt i postawieni są wspólnie wobec problemu zachęca ich do wytwarzania nowych form współżycia, wolnych od ujawnionych problemów.
Zachęcając do przezwyciężania a nie zasłaniania napięć, druga terapia rzuca wyzwanie pierwszej.
Małgorzata Jacyno, Kultura indywidualizmu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007, s. 276
Na podobny temat
|
|
Aktualizacja ( 18.11.2007 )
|
|
Serwis piracki
 Oświadczenie Improwizowanego Kongresu Wolnego Internetu w sprawie obywatelskiej debaty z udziałem Prezesa Rady Ministrów Pana Donalda Tuska dotyczącej wolności i praw w internecie. Krytyka Polityczna solidaryzuje się ze stanowiskiem wyrażonym w oświadczeniu i również nie pojawi się na debacie u premiera.
|
|
|
@ Skrzypek Zauważ, że nawet w ...
@"Według badań zleconych prze...