PROGRAM PRZEGLĄDU:
4 listopada - godz. 18.00 - Błękitna Nuta
4 listopada - godz. 20.30 - Trzecia część nocy
5 listopada - godz. 18.00 - Na srebrnym globie
5 listopada - godz. 20.30 - Opetanie
6 listopada - godz. 18.00 - Wierność
6 listopada - godz. 21.00: spotkanie z Andrzejem Żuławskim
Bilet na jeden film kosztuje 8 zł, Karnet na wszystkie filmy kosztuje 25 zł
Andrzej Żuławski (1940) - Powszechnie uważany za jednego z
najbardziej kontrowersyjnych polskich reżyserów i wybitną postać
współczesnego kina. Dorobek artystyczny Żuławskiego obejmuje w sumie 12
filmów fabularnych, z czego znakomitą część krytycy uznali za genialne.
Ukończył reżyserię na paryskim IDHEC-u, w Warszawie studiował
filozofię. Był asystentem Andrzeja Wajdy. Debiutował wizjonerską i
szokującą „Trzecią częścią nocy” (1971) zwracając na siebie uwagę
gwałtownym w swej estetyce obrazem okupacji. Równie ekspresyjne,
wzbudzające wiele kontrowersji były jego kolejne filmy. Po nakręceniu
zatrzymanego przez cenzurę obrazu „Diabeł” (1972) wyjechał do Francji i
od tego czasu związał swoje losy z kinematografią zachodnią.
Międzynarodową sławę zyskał dzięki oryginalnym i pełnym ekspresji
filmom wywołującym w widzach skrajne emocje. Szokujące „Opętanie”
(1981), „Kobieta publiczna” (1984) oraz „Moje noce są piękniejsze od
waszych dni” (1989) to dzieła ukazujące skomplikowane międzyludzkie
relacje i krańcowe stany psychiczne. Źródeł podejmowanej przez reżysera
tematyki można szukać w udzielonym niedawno wywiadzie-rzece, w którym
przyznał, że tortury, jakich doznaje, są główną siłą sprawczą jego
filmów. Żuławski powszechnie jest znany z charakterystycznego,
kontrowersyjnego stylu opartego na niemal histerycznej grze aktorów, w
swych filmach wykorzystuje rozmaite środki artystycznego wyrazu, łamie
normy i konwencje.
Inspiracją dla przeglądu jednego z najwybitniejszych i najbardziej kontrowersyjnych współczesnych twórców filmowych jest wydanie przez Wydawnictwo Krytyki Politycznej wywiadu-rzeki z Andrzejem Żuławskim.
Książkę „ŻUŁAWSKI. Przewodnik Krytyki Politycznej” można będzie zakupić w kasie kina wraz z karnetem pełnym (cena książki to 20 zł) lub z biletem pojedynczym (25 zł).
Fragmenty książki, recenzje z prasy polskiej, fragmenty nagrania audio wywiadu z Żuławskim, dane wydawnicze książki dostępne są tu
O filmach pokazywanych w ramach Żuławski Fest w Poznaniu
Błękitna Nuta, Francja/Niemcy, 1991, 131 min.
Scenariusz: Andrzej Żuławski
Wykonawcy: Janusz Olejniczak, Marie-France Pisier, Sophie Marceau.
Film
ukazuje 36 godzin z życia Chopina, które kompozytor spędza w Nohant. W
tym ostatnim dniu miłość Chopina i George Sand kończy się, a wraz z nią
kończy się twórczość kompozytora, który na parę lat przed śmiercią
umieścił na papierze ostatnią nutę. Tę właśnie George Sand nazwała La
note bleue.
Błękitna nuta opowiada o parze,
chyba centralnym temacie każdego mego filmu, począwszy od Trzeciej
części nocy. (…) Interesowało mnie drążenie artystycznej enigmy: kim
była naprawdę George Sand, ta wulgarna, zdradziecka kobieta,
grafomanka, która przykleiła się do Chopina? Była wielce ważna dla
kobiecego świata, dla kobiecego ducha emancypacji. Była też ważną
socjalistką, ale w prywatności była kobieta wstrętną. Chopin znalazł
się w parze z kobieta absolutnie nie dla niego. (…) Pierwszym jednak
powodem było jednak pragnienie zrobienia filmu w pełni lata, w słońcu,
pośród drzew, łąk. W tej naturalnej oprawie wszystkie atrybuty i oznaki
dobrobytu powoli znikają, zostawiając miejsce bólowi; jednym słowem,
chciałem zrobić film o ostatnim dniu błogostanu.
Andrzej Żuławski
Trzecia część nocy – Polska, 1971, 101 min.
Scenariusz: Mirosław Żuławski, Andrzej Żuławski
Wykonawcy: Małgorzata Braunek, Leszek Teleszyńsko, Jan Nowicki
„Trzecia część nocy” spadła jak meteor na kino europejskie, onieśmielała poetycka brawurą i plastyczną energią. Michael Sineux
Długometrażowy
debiut Andrzeja Żuławskiego stał się jednym z najgoręcej dyskutowanych
filmów 1971 roku. Na tle ówczesnej polskiej kinematografii szokował
oryginalną strukturą narracji, barokowym przepychem inscenizacji,
odważnym łączeniem brutalnego naturalizmu z wizjonerstwem. Wniósł też
nową interpretację okresu okupacji, dość odległą od tego, co
proponowała „szkoła polska”. W filmie zainspirowanym losami ojca
reżysera śmierć została odarta z heroizmu. Poświęcenie dla ojczyzny
objawia się w akcie karmienia wszy krwią w instytucie preparującym
antidotum na tyfus. Karmicielem jest główny bohater filmu, młody
mężczyzna, którego żona i dziecko zostali zamordowani przez
Niemców. Żuławski składa swój film z obrazów pełnych rozedrgania,
gwałtu, tańca śmierci. Życie filmowych bohaterów to spazmatyczne
szarpanie, okrucieństwo, płacz, brzydota, w której jedynie na ułamek
sekundy objawia się
piękno .
Na srebrnym globie – Polska, 1987, 157 min.
Scenariusz: Andrzej Żuławski
Wykonawcy: Andrzej Seweryn Jerzy Trela, Krystyna Janda
„Na srebrnym globie” jest najbardziej osobliwym filmem polskiej kinematografii. Jan Słodowski
Jedyny
epicki film fantastyczno-naukowy w całej historii polskiej
kinematografii. Wielka, porywająca filmowa wizja równie potężnej wizji
literackiej (film jest adaptacją „Trylogii Księżycowej” Jerzego
Żuławskiego). Dzieło, realizowane z licznymi kłopotami przez 12 lat
(ostatecznie produkcję przerwały komunistyczne władze), stanowi formę
raportu z niezwykłej filmowej podróży. Epicka opowieść rozgrywa się
wśród kolonizatorów Srebrnego Globu, przybyłych ze Starej Ziemi.
Żuławski opisuje wydarzenia w Innym Świecie, w świecie Nowym, jednak
powtarzającym błędy świata Starego. Film jest trawestacją
najważniejszych wątków ze starego i nowego Testamentu.
Opętanie – RFN, Francja, 1981, 127 min.
Scenariusz: Frederic Tuten, Andrzej Żuławski
Wykonawcy: Isabelle Adjani, Sam Neill
Fantazmatyczna metamorfoza genialnego filmowca-mistyka, przywracającego sens słowu „kino”. Max Tessier, La Revue du Cinema
Realizując
„Opętanie” Andrzej Żuławski dołączył do grona najbardziej
kontrowersyjnych twórców kina. Seksualno-fantastyczny thriller rozgrywa
się w podzielonym murem Berlinie. Dwa światy. Dwoje ludzi. Kobieta i
mężczyzna. On (Sam Neill) jest agentem służb specjalnych, wykonujących
„brudne” zadania dla zachodnich mocarstw. Ona (Isabelle Adjani) jest
nauczycielką w szkole baletowej. Kobieta zdradza męża z „tym trzecim”,
którym jest monstrum z innego wymiaru – penisopodobny potwór
przetrzymywany przez bohaterkę w opuszczonej kawalerce, karmiony mięsem
zabijanych przez kobietę mężczyzn. Czy mamy do czynienia jedynie z
projekcją szaleństwa cierpiącej na schizofrenię bohaterki? Czy może
poruszamy się w świecie rodem z fantastyki naukowej? Mistrzostwo filmu
Żuławskiego polega na pełnoprawnym współistnieniu obu interpretacji.
Adjani odgrywa najczystszy obraz ludzkiego szaleństwa w całym kinie
Żuławskiego, a może w całym kinie w ogóle. To histeria w stanie
czystym. Szaleństwo jednostki, będące podstawowym tematem „Opętania”,
staje się dla Żuławskiego pryzmatem, przez który wyraźnie widać
skrzywienie całego, represyjnego społeczeństwa.
Wierność – Francja, 2000, 165 min.
Scenariusz: Andrzej Żuławski
Wykonawcy: Sophie Marceau, Pascal Greggory, Guillaume Canet
Uwspółcześniona,
filmowa wersja XVIII-wiecznej powieści, której tematem jest wartość
małżeńskiej wierności w hedonistycznym świecie wyzbytym wszelkiej
moralności. Bohaterką filmu jest młoda i piękna fotografka o imieniu
Clélia (Sophie Marceau), zatrudniona w wysokonakładowym brukowcu.
Dziewczyna wychodzi za mąż za statecznego wydawcę. Oczywiście pojawia
się „ten trzeci”, który wystawia na próbę wierność bohaterki. Film
udowadnia tezę, że pomimo upływu lat niepokorny Żuławski wciąż uprawia
to samo kontrowersyjne i drapieżne kino, w odważny sposób operujące
przerysowaniem, okrucieństwem i naturalizmem w poszukiwaniu prawdy o
roli uczuć w ludzkim życiu. Film staje się swoistą antytezą „Szamanki”,
od wymiaru cielesnego miłości przechodzi do jej wymiaru
transcendentnego. To, co najważniejsze w miłosnym związku dwojga ludzi,
rozgrywa się w spojrzeniu, w delikatnym dotyku, w niewypowiedzianym słowie.
Jest nauka w sensie pracowitego latam...
Olek Radynski pisał tu chyba jakiś cz...