|
Niestety ze strony kierownictwa partyjno-państwowego nie widać żadnych oznak wejścia na drogę reformy, a każdy dzień zwiększa napięcie społeczne i wejście takie utrudnia.
Jeśli władze nie zdobędą się na konieczne posunięcia, jedynym ratunkiem przed tym, co najgorsze, jest samoorganizacja społeczna – ruchy społeczne, które narzucą władzom państwowym pertraktacje, zaś w wypadku tego, co najgorsze, zmniejszą do minimum rozmiary katastrofy.
Co robić?
 Opozycja polityczna musi zatem niezwłocznie przystąpić do organizowania ruchów społecznych, współdziałających ze sobą, wyrażających w maksymalnym stopniu dążenia ogółu członków społeczeństwa polskiego.
W pierwszym rzędzie niezbędny jest ruch wyrażający dążenia pracowników, a przede wszystkim robotników przemysłowych. Ruch ten, aby spełnił swoje zadanie, musi być zorganizowany co najmniej na szczeblu zakładów. Jego postulaty, wypracowane przy pomocy niezależnych od państwa ekspertów: ekonomistów, inżynierów, prawników, socjologów, muszą być znane opinii publicznej w kraju i za granicą. Wymaga to współdziałania z ruchem inteligencji i studentów.
21 września w Warszawie powstał Komitet Obrony Robotników, który postawił sobie zadanie niesienia pomocy finansowej, prawnej i lekarskiej robotnikom – ofiarom represji po 25 czerwca 1976 roku. Komitet wyrósł z kilkunastu grup ruchu studentów i inteligencji, ale w krótkim czasie skupiło się wokół niego wiele tysięcy osób, które zbierają i ofiarują pieniądze, gromadzą informacje, przepisują i rozpowszechniają komunikaty oraz inne materiały Komitetu. Działalność ruchu społecznego, który powstał wokół Komitetu Obrony Robotników, ujawniła rozmiary i formy terroru stosowanego przez władze przeciw ruchowi strajkowemu, poruszając opinię publiczną w kraju i za granicą zmusiła władze do jego powstrzymania.
Jest to niewątpliwie pierwszy krok na drodze współdziałania robotników i inteligencji. Po to jednak, aby możliwe były dalsze kroki, niezbędne jest tworzenie się w brygadach i wydziałach małych grup robotniczego porozumienia. Trzeba się porozumieć i wysuwać żądania, ale – podkreślamy to – ważniejsza od żądań jest solidarność. Jeśli władze ustąpią, a następnie wyrzucą z pracy co aktywniejszych pracowników, to szybko wycofają się z kompromisu, a nowe wystąpienia będą bardzo utrudnione. Jeśli nie ustąpią, a pozostanie organizacja robotnicza, to prędzej czy później wywalczy ona realizację robotniczych dążeń.
Dlatego w chwili obecnej najważniejszym, a może nawet jedynym żądaniem winno być przywrócenie do pracy wyrzuconych po 25 czerwca z zachowaniem ciągłości pracy i pełna amnestia dla wszystkich skazanych w związku z wydarzeniami czerwcowymi. Najważniejsza jest solidarność i porozumienie. Przytoczmy tu oświadczenie Komitetu Obrony Robotników z dnia 5 listopada:
Dnia 4 listopada 1976 roku robotnicy Zakładów Mechanicznych „Ursus” wysłali pismo do naczelnych władz PRL:
My, robotnicy Zakładów Mechanicznych «Ursus» apelujemy o przyjęcie wszystkich usuniętych z pracy w związku ze strajkiem i demonstracją w dniu 25 czerwca 1976 roku.
Uważamy to za niezbędne, zważywszy na ciężką sytuację w kraju, napiętą atmosferę w naszym zakładzie oraz trudności z wykonaniem planu spowodowane brakiem doświadczonych członków załogi.
Apelujemy o przywrócenie ich do pracy na poprzednich warunkach wraz ze wszystkimi prawami, wynikającymi z ciągłości pracy, oraz przyznanie pełnego wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy.
Jesteśmy przekonani, że dopiero wtedy wraz ze wszystkimi Polakami będziemy w stanie sprostać trudnej sytuacji gospodarczej, w której znalazła się nasza Ojczyzna.
Apel jest podpisany przez 889 pracowników Zakładów Mechanicznych „Ursus”[1].
Komitet Obrony Robotników w pełni solidaryzuje się z postulatami tego listu. Wypadki 25 czerwca jeszcze raz potwierdziły niezdolność związków zawodowych do pełnienia funkcji przedstawicielskich. Okazały się one niezdolne do najsłabszego chociaż protestu przeciw represjom, a nawet pozwoliły się wciągnąć do czynnego w nich współdziałania. Robotnicy muszą zatem sami wziąć obronę swych interesów we własne ręce.
Represje za udział w czerwcowych wystąpieniach protestacyjnych dotknęły pracowników wielu zakładów w całym kraju. Solidarnościowa akcja robotników „Ursusa” jest przykładem dla wszystkich załóg dotkniętych prześladowaniami. Spontaniczne odradzanie się form zbiorowej obrony jest pierwszym krokiem na drodze do tworzenia autentycznej reprezentacji ludzi pracy.
Po grudniu 1970 roku rolę tę podjęła Komisja Robotnicza, utworzona przez samych robotników w Stoczni Szczecińskiej. Powstanie i działanie takiej reprezentacji jest warunkiem koniecznym rozwiązania obecnego kryzysu społecznego i gospodarczego w naszym kraju.
Ruch oporu chłopów musi w najbliższym czasie organizować się w regionach i w całym kraju w autentyczne przedstawicielstwo chłopów – indywidualnych wytwórców. Dla realizacji tego zadania niezbędna jest pomoc inteligencji, a winna to być przede wszystkim inteligencja wywodząca się ze wsi i po dzień dzisiejszy z wsią związana. Trzeba zaapelować do ekonomistów rolnictwa, socjologów wsi, agronomów, prawników, lekarzy, którzy nie zapomnieli o swoim chłopskim pochodzeniu, aby wypracowali program ruchu chłopskiego, organizowali taki ruch.
Dla postulowanego tu działania niezbędna jest niezależna myśl naukowa, publicystyczna, myśl polityczna, potrzebni są wysoko kwalifikowani działacze wszystkich ruchów społecznych. Powszechniejszy musi się stawać ruch inteligencji i studentów, którzy z jednej strony tworzą warunki dla siebie, to jest dla niezależnej nauki, publicystyki, myśli politycznej, a z drugiej – współdziałają z pozostałymi ruchami. Szczególnie ważna jest walka o autonomię wyższych uczelni i w ogóle nauki. Bez takiej autonomii bowiem życie naukowe zamiera, a obywatelska aktywność młodzieży studenckiej jest nieustannie tłumiona.
Zapoczątkowany został już niezależny ruch wydawniczy. Komunikaty i oświadczenia Komitetu Obrony Robotników krążą w maszynopisach, a także w innych formach małej poligrafii. Krążą Biuletyny Informacyjne, dokumenty programowe, artykuły publicystyczne. Dla powstawania i działania ruchów społecznych informacja jest najważniejsza. Trzeba więc mnożyć te dokumenty i przekazywać informacje, spisywać wyniki dyskusji w grupach i własne opinie. Społeczeństwo wywłaszczone z informacji musi się bronić.
Nie mam zamiaru wyliczać tu wszystkich możliwych ruchów społecznych. Każda sprawa, którą ludzie dobrej woli uznają za własną, może stać się okazją do powstawania ruchu społecznego. Chodzi o to, aby społeczeństwo zorganizowało się w ruchy społeczne współdziałające ze sobą, wyrażające jak najpełniej dążenia wszystkich. Jest to więc program tworzenia w ruchach społecznych Trzeciej Polski[2], a właściwie tej jednej jedynej – Polski obywatelskiej troski i społecznego działania.
Jako Naród, społeczeństwo zorganizowane w ruchach społecznych, możemy świadomie, uwzględniając okoliczności zewnętrzne, zrezygnować z części swej suwerenności na rzecz władzy państwowej. Lub też, w porozumieniu z tą władzą, bezpośrednio na rzecz ościennego mocarstwa. Celem w tym względzie byłby status Finlandii – parlamentarnej demokracji, ograniczonej w polityce zagranicznej i wewnętrznej o tyle, o ile dotyczy to bezpośrednio wyraźnie sformułowanych interesów Związku Radzieckiego. Z dzisiejszej perspektywy status Finlandii wydaje się całkowicie nierealny. Z całkowicie realnej perspektywy Trzeciej Polski[3] ruchów społecznych, program finlandyzacji może się okazać umiarkowany.
Warszawa, listopad 1976 roku
Fragment Myśli o programie działania, tom 2, s. 92-95.
***
[1] Jak podał Komitet Obrony Robotników w Komunikacie nr 5, pod listem tym podpisało się dalszych 232 pracowników Zakładów Mechanicznych „Ursus”.
[2] Trzeciej – gdyż budowa „drugiej Polski”, w myśl hasła: „aby [Polska] rosła w siłę, a ludzie żyli dostatniej”, stanowiła propagandowy slogan ekipy Edwarda Gierka. Legitymizacji władzy w PRL od początku lat 70. miała służyć modernizacja kraju, częściowe otwarcie na Zachód (głównie poprzez import towarów i technologii, umożliwienie obywatelom wyjazdów zagranicznych oraz dopuszczenie wpływów zachodniej popkultury), a zwłaszcza podniesienie poziomu konsumpcji poprzez wzrost płac realnych i poprawę zaopatrzenia.
[3] Aluzja do Gierkowskiego sloganu o budowie „drugiej Polski”.
***
Wydarzenia rocznicowe
 Z okazji 35. rocznicy powstania Komitetu Obrony Robotników Dom Spotkań z Historią i Ośrodek KARTA zapraszają na cykl wydarzeń poświęconych opozycji demokratycznej w PRL-u: spotkania z byłymi opozycjonistami, premierę książki Jacka Kuronia Taki upór, multimedialny pokaz archiwaliów ze zbiorów Ośrodka KARTA (kolekcja Jacka Kuronia) oraz przegląd filmów dokumentalnych. 23-25 września 2011, Dom Spotkań z Historią. Wstęp wolny. Zobacz: program
Fundacja Projekt Polska i Kultura Liberalna zapraszają na konferencję pt. „KOR35ROK”. 25 września, niedziela, godz. 9.00, Uniwersytet Warszawski, Aula Stary BUW. Zobacz: program
***
Kolekcja Jacka Kuronia w Bibliotece Cyfrowej:
http://dlibra.karta.org.pl/dlibra/collectiondescription?dirids=31
Kolekcja KOR w Bibliotece Cyfrowej:
http://dlibra.karta.org.pl/dlibra/collectiondescription?dirids=356
Na podobny temat
|
Order software online 
Nie ze wszystkim się zgadzam, ale pój...
Teraz jest już trochę po ptokach, ale...