Nowość w sklepie KP!

miosz_okladka_300px.jpg

Katalog Książek KP

Najnowszy numer KP

kp29www150px.jpg

Komentarze

CYTAT DNIA

Pytałem decydentów MFW, jakie mają dowody na to, że ich neoliberalna polityka jest właściwa. Odpowiadali, że nie potrzebują dowodów. Wyglądało to tak, jakby chodziło im nie o politykę, lecz o religię. Ale to tylko część odpowiedzi. Forsowali taką politykę także dlatego, że chciało jej Wall Street. Niestabilność, kryzysy, łączenie firm, dzielenie firm to raj dla sektora finansowego, który robi na tym ogromne pieniądze.
Joseph E. Stiglitz

Książki w sklepie KP

Advertisement
Order software online
Kropiwnicki: Jedna jedyna myśl Ranciere’a Drukuj
Maciej Kropiwnicki   
04.12.2008
W latach 60. XX w. w paryskiej École Normale Supérieure czytano Marksa. Nie byłoby w tym nic dziwnego, zważywszy na klimat intelektualny panujący w ówczesnej Francji, gdyby nie fakt, iż lektura ta odbywała się przy użyciu nowatorskiej wówczas koncepcji czytania i interpretacji dzieł filozofa z Trewiru sformułowanej w oparciu o założenia metody strukturalistycznej przez Louisa Althussera. Wokół jego osoby gromadziło się spore grono uczniów i wyznawców, których zaangażowanie, pod silnym przewodnictwem mistrza, znalazło wyraz w licznych seminariach, w trakcie których rodziła się oryginalna myśl. Było tak m.in. w przypadku w słynnej wielogłosowej lektury dzieł klasyka, która ukazała się niedługo potem w formie książkowej jako Czytanie „Kapitału”. Większość z autorów książki – Étienne Balibar, Roger Establet, Pierre Macherey, Jacques Rancière (obok samego Althussera) – w niedługim czasie, uzyskawszy lekcję filozofii na całe życie, odwróciła się od mistrza, a ich oryginalne, rozwijane odtąd już niezależnie koncepcje należą dziś do najważniejszych osiągnięć dwudziestowiecznej filozofii francuskiej[1]. Dokładnie taki los miał być udziałem być może najbardziej interesującego wśród tych wyrodnych synów – Jacques’a Rancière’a.

Nie miejsce tu, by przywoływać przebieg rozwoju wielowątkowego namysłu autora Dzielenia postrzegalnego: on sam zrobił to doskonale w eseju zatytułowanym Od polityki do estetyki?, którego lektura wprowadza czytelnika jednocześnie w proces przeobrażeń jego myśli, rozpisany na poszczególne książki, jak również daje jasną wykładnię fundamentalnej dla niego kwestii dotyczącej relacji między tym, co tradycyjnie zwane jest polityką i tym, co zwykło się nazywać estetyką[2]. Relacja ta, co przy pierwszym spojrzeniu może zaskakiwać, jest zdaniem Rancière’a, dokładnie rzecz ujmując, relacją współzależności i współwarunkowania. A droga rozwoju jego myśli, jak to często bywa w przypadku filozofów wybitnych, kontemplacją tej jednej jedynej myśli, która zawiera się w istocie w jednym pojęciu: dzielenie postrzegalnego (le partage du sensible).

Wykształcony w intelektualnej atmosferze École Normale, która dla tak wielu przyszłych francuskich filozofów była miejscem spotkania z autentycznym żywiołem myśli, Rancière zdystansował się wkrótce do swoich mistrzów, którzy rozczarowali młodych nieudolnością w łączeniu teorii i praktyki podczas sprawdzianu, jakim były wydarzenia roku 1968. Dla niego równie ważnym wydarzeniem było jednak, jak niekiedy podkreśla, założenie pod koniec lat 60. ubiegłego wieku eksperymentalnego uniwersytetu w lasku Vincennes, znanego dziś, po zmianie jego lokalizacji, jako Uniwersytet Paris VIII Vincennes Saint-Denis. Rancière, szybko zwróciwszy się w poszukiwaniu inspiracji raczej ku teoriom Michela Foucault, dotyczącym praktyk normalizacji i klasyfikacji, a następnie rozwijając własną oryginalną myśl filozoficzną, wykładał do 2002 roku na wydziale filozofii tego uniwersytetu, który jak chyba żaden inny był i jest miejscem eksperymentu myślowego, krytycznego dyskursu, w którym zamazuje się relacja między mistrzem i uczniem, oraz schronieniem dla wolności myśli wychodzącej daleko poza jedynie wzniosły postulat. „Na Uniwersytecie Paris VIII, na którym uczyłem przez większość mojej kariery, nie było żadnych poziomów nauczania na wydziale filozofii i zawsze starałem się utrzymać ten brak podziału na poziomy. Na moich kursach mam często ludzi z wszelkich rozmaitych poziomów, bo jestem przekonany, że każdy student robi z tym, co mówię, to, co on lub ona potrafi i co chce z tym zrobić”[3]. Każdy, kto czytał prace Rancière’a poświęcone filozoficznej krytyce „mitu pedagogiki”, zwłaszcza opublikowaną w 1987 roku książkę Le Maître ignorant. Cinq leçons sur l’émancipation intellectuelle, bez wątpienia rozpozna w tym praktyczną realizację rozważań z jego tekstów. Filozof w towarzystwie innych przedstawicieli krytycznej myśli francuskiej związanych z Paris VIII (dość wspomnieć o takich teoretykach jak M. Foucault, J.-F. Lyotard, G. Deleuze, A. Badiou, czy F. Châtelet) rozwijał to, co sam niekiedy nazywa „nieokreślonym obszarem” swoich badań i co znalazło swoją kontynuację również w trakcie jego wykładów w Collège International de Philosophie. Istotnie, jeśli spojrzeć na tematykę prac Rancière’a pisanych na przestrzeni trzydziestu lat (tu znów odsyłam do retrospektywnego przeglądu jego prac, który przedstawił w Od polityki do estetyki?), dostrzeżemy książki i artykuły poświęcone dziewiętnastowiecznym ruchom robotniczym, historii i sposobom jej pisania, filozofii politycznej i jej początkom w starożytności, poezji awangardowej i powieści realistycznej, pedagogice i jej enfants terribles, estetyce i polityce literatury i sztuk wizualnych, wreszcie – demokracji i jej zasadniczo niekonsensualnych podstawom.


Aktualizacja    ( 04.12.2008 )
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »
Powered By PageCache
Generated in 0.73317 Seconds

Warning: fsockopen() [function.fsockopen]: php_network_getaddresses: getaddrinfo failed: Name or service not known in /media/data/www/krytykapolityczna.pl/public_html/components/com_pagecache/pagecache.class.php on line 273

Warning: fsockopen() [function.fsockopen]: unable to connect to :80 (php_network_getaddresses: getaddrinfo failed: Name or service not known) in /media/data/www/krytykapolityczna.pl/public_html/components/com_pagecache/pagecache.class.php on line 273