Krytyka Polityczna - 6. rocznica śmierci Jacka Kuronia

Mogłem mieć wtedy cztery, może pięć lat, bo to było przed wojną. W Teatrze Wielkim we Lwowie wystawiono „O dwóch takich, co ukradli księżyc”. W pewnym momencie, kiedy czarownik wsadzał Jacka i Placka do worka, zerwałem się i z rykiem ruszyłem na scenę, żeby ich ratować. Pamiętam ten paraliżujący strach i taką niesłychaną siłę, żeby go opanować. Krzyczałem, żeby ten strach zagłuszyć w sobie.
Pędziłem na scenę, już byłem przy czarnoksiężniku, widziałem jego twarz, koszmar. Ryczącego wyniesiono mnie na rękach ze sceny do foyer, gdzie siedziała babcia. Bileterki mnie pocieszały, że z tymi chłopcami wszystko jest dobrze. A ja płakałem, rozpaczliwie płakałem.

Zacząłem od zdarzenia, które uważam za swoje największe życiowe osiągnięcie. Wszystko, co robiłem potem, jest tylko powtórzeniem tamtego.
Jacek Kuroń, Autobiografia

Człowiek, kiedy dorasta, musi się zbuntować przeciw autorytetom – żeby stanąć na własnych nogach, nie zostać kaleką na całe życie. Widziałem wielu takich, którzy się nie zbuntowali i jest w nich głęboki defekt psychiczny: nieumiejętność podjęcia decyzji na własny rachunek. Gdybym ojca nie lubił, poszedłbym pewnie na prawo, ale on tak mnie fascynował, że poszedłem na lewo, a naprzeciw niemu tylko w tym sensie, że chciałem swoim życiem wyprostować, uczynić konsekwentnym jego życie. Nie wiedziałem, że w ten sposób wybieram sobie tak zawiłą biografię.

Człowiek, który dorasta, powinien buntować się przeciw zastanemu porządkowi świata. Bowiem zawsze ten porządek sprzeniewierza się ideałom, w których wychowuje się dzieci. Alternatywą każdego młodzieńczego buntu jest przystosowanie, a więc posłuszeństwo i naśladownictwo, a przecież każdy człowiek, a zwłaszcza młody, chce być podmiotem swojego życia.

Jestem absolutnie przekonany, że w ogóle to, co łączy ludzi, nas dwoje i naszą pakę, klasę szkolną, rodzinę, miasteczko i wreszcie ojczyznę, co jest podstawą wszelkiej pozytywnej więzi, to utożsamianie się we wspólnie tworzonym świecie. Zaś żeby wspólnie tworzyć, trzeba razem stworzyć zamiar-cel i później ten cel razem realizować, zmieniając w trakcie działań i projekt, i sposób realizacji. Wszystko, co grupa tworzy wspólnie – dom, ogród, łódkę, obyczaje, wiersze, piosenki, normy – jest dla każdego członka wartością wspólną z innymi i zarazem symbolem ich wspólnoty. W wielkich grupach, takich jak naród czy niektóre wielkie ruchy, więź opiera się tylko na symbolach. Po to jednak, aby więź grupy była żywa, jej symbole muszą stanowić istotny element więzi małych grup, rodzin, grup koleżeńskich, wsi i miasteczek. Najważniejsza jednak jest miłość. Miłość dwojga ludzi – kobiety i mężczyzny – na niej opierają się wszystkie inne i bez niej nie byłoby żadnej innej pozytywnej więzi. Miłość kobiety i mężczyzny, wspólne tworzenie, bez przesady, całego świata pozwala każdemu z nich przeżywać przeżycia drugiego jako własne i wyrażać całą swoją niepowtarzalną odrębność w jego przeżyciach. Całe wychowanie polega na tym, aby pomagać dzieciom tworzyć pozytywną więź, a więc przede wszystkim miłość. Podkreślam, pozytywną więź, bo może być także negatywna.

Właściwie myślę, że po to żyjemy, żeby wyróżniać ludzi i o nich pamiętać; żeby kochać tego jednego jedynego – wszystkie inne chimery są naprawdę nic nie wart, jeśli dla nich gubimy tego Franka, Józka, Elę.

Kiedy w dawnych czasach pytali mnie ubecy: „Panie Kuroń, po co pan to robi”, odpowiadałem: „bo lubię”. To była prawda, choć wcale nie lubiłem siedzieć w więzieniu. Lubię po prostu kształtować swój los, być panem swego losu. Kiedyś z tego właśnie powodu wracałem do więzienia. Dziś żyjemy w czasach, kiedy być podmiotem swego losu, znaczy być podmiotem historii, kształtować życie społeczne.