Krytyka Polityczna - Czas żałoby jako czas idealny

Nowość w sklepie KP!

Katalog Książek KP

Najnowszy numer KP

Komentarze

CYTAT DNIA

Pytałem decydentów MFW, jakie mają dowody na to, że ich neoliberalna polityka jest właściwa. Odpowiadali, że nie potrzebują dowodów. Wyglądało to tak, jakby chodziło im nie o politykę, lecz o religię. Ale to tylko część odpowiedzi. Forsowali taką politykę także dlatego, że chciało jej Wall Street. Niestabilność, kryzysy, łączenie firm, dzielenie firm to raj dla sektora finansowego, który robi na tym ogromne pieniądze.
Joseph E. Stiglitz

Książki w sklepie KP

Warto przeczytać

Order software online

Czas żałoby jako czas idealny

Jaś Kapela

18.04.2010

W radiu wysłuchałem uroczystości pogrzebowej zorganizowanej na pl. Piłsudskiego. Nie byłem dość odważny, żeby się tam wybrać. Tłumy i uroczystości mnie przerażają, choć jednocześnie ciekawią. Uznałem, że uczestnictwo zapośredniczone przez niezbyt nowoczesne medium, jakim jest radio, będzie najlepiej odpowiadało mojej potrzebie zrozumienia tego wydarzenia. Odprawiający mszę kapłan (myślę, że to był kapłan, bo w radiu nie podawali, kto akurat mówi, ale charakterystyczna intonacja wskazywała właśnie na księdza; nie jestem też do końca pewien, czy to już była msza, ale cała uroczystość miała bardzo kościelny charakter, więc myślę, że można ją rozpatrywać jako jedną wielką mszę) powiedział w którymś momencie o katastrofie, która miała miejsce przed miesiącem. A przecież minął zaledwie tydzień.

Skąd ta utrata poczucia czasu? Czy czas żałoby jest czasem na tyle specjalnym, że dni trwają w nim jak tygodnie? A może tak bardzo się do niej przyzwyczailiśmy, że już nie wyobrażamy sobie życia poza żałobą? Miesiące, lata, wieki nie mają tu znaczenia. Tę intuicję zdawał się potwierdzać premier Tusk, w swoim wcześniejszym przemówieniu, nawołującym do wczucia się w marzenia zmarłych i ich realizowania. Bardzo to przewrotny - i zdaję się również obłudny - apel. Działanie w imię zmarłych może być oczywiście bardzo wygodne. Zmarli nie powstaną z grobu, żeby powiedzieć, że ich intencje były inne. Jak bardzo może być szczery polityk nawołujący do realizacji marzeń swoich adwersarzy? Z pewnością nic takiego nie powiedziałby, gdyby oni wciąż żyli. Ale śmierć sprawia, że jest w wygodniejszej sytuacji. Marzenia przeciwników spłonęły razem z ich ciałami. Pozostały z nich jedynie zwęglone szczątki, z których możemy budować takie konstrukcje, jakie nam pasują. Polityk nawołujący do spełniania marzeń zmarłych przeciwników, w istocie walczy o realizację własnych celów. To oddanie pola marzeniom przeciwników, można przeciwstawić pragnieniu, aby zmarły prezydent został pochowany na Wawelu.

Tusk ukrywając się w cieniu zmarłych, uwidacznia próby ich uwznioślenia, tym samym je dyskontując. Stojąc w cieniu, zdaje się schodzić z linii sporu, gdy bardziej buńczuczna prawica po raz kolejny nadstawia policzki na ciosy. Czyż cień nie jest ulubioną pozycja Tuska? Czy żałoba w ogóle nie jest idealną sytuacją dla neoliberalnej, technokratycznej prawicy, która stara się tworzyć wrażenie, że wcale nie rządzi, a jedynie zarządza? W czasie żałoby nie trzeba się spierać, bo nasi (martwi) przeciwnicy są po naszej stronie.

Ktoś jeszcze inny (zapewne również ksiądz) powoływał się na słowa jakieś kobiety (zapewne świętej), których dokładnie przytoczyć nie jestem w stanie, ale sens był taki, że wobec wspaniałości, jakie na nas czekają (gdzie?), życie ziemskie jest wieczną żałobą. Jeśli się z tym zgodzić, to może nie należy rezygnować z rozporządzeń wydanych specjalnie na czas żałoby. Czy świat, w którym komunikacja miejska jest darmowa, nie byłby lepszym światem? Całkowitej prohibicji, co prawda, nigdzie nie udało się osiągnąć, ale może należy próbować? Wiarę w to, że należy, pokazują choćby działania Ministerstwa Zdrowia w kwestii dopalaczy. Bezwzględna walka jest tu jedynym pomysłem. Gdy rząd rozprawi się z narkotykami z dopalaczy, może powinien zabrać się za te z monopoli?

Widać jeszcze inne drobne przesunięcia w codziennym życiu. Handel obnośny nagle przestał być wykroczeniem piętnowanym przez Straż Miejską. O ile strażnicy zawsze bezwzględnie ścigali sprzedawców sznurówek, o tyle handlarzy zniczami i flagami zostawiają w spokoju. Handel nagle stał się wyrazem wspólnych emocji, więc nie należy go regulować? Wczoraj większość sklepów była otwarta jak zwykle, ale dziś już byłem bardzo zdziwiony, jak wiele stoisk w CH Warszawa Wileńska zostało zamkniętych. Żałoba pozwoliła spełnić kolejne istotne marzenia - o sklepach czasami nieczynnych. Można mieć pewne wątpliwości, co dalej z kulturą i sportem, które to dziedziny odpowiedni ministrowie uznali za zbędne. Ale niewykluczone, że nie wynika to z ich faktycznej zbędności, a jedynie z błędnych decyzji urzędników. Urzędnicy mogą się przecież mylić również w czasie żałoby. A może kultura i sport nie powinny być tworzone instytucjonalnie, ale bardziej zależeć od ludzkiej aktywności? Przecież sport i kultura nie przestały istnieć, a jedynie zostały zamknięte niektóre instytucje. Może nie potrzebujemy instytucji, lecz społecznej aktywizacji. Która jest chyba największym wyróżnikiem polskiej żałoby.

Czas żałoby jako czas idealny? W pewnym sensie tak. Jeśli marzymy o społeczeństwie aktywnym i obywatelskim, to społeczeństwo czasu żałoby jest w jakimś stopniu odzwierciedleniem tych marzeń. Ludzie wychodzą na ulice i pragną uczestniczyć. Media przeżywają swój złoty okres. Dawno żadna sprawa nie była tak szeroko komentowana, nie wzbudzała takiego zainteresowania. Prawdę mówiąc, bardzo podoba mi się to odrodzenie duchu uczestnictwa. W połączeniu z wiosną robi bardzo przyjemne wrażenie. Podobne zresztą odczucia zdają się mieć cytowani państwowi i kościelni dygnitarze. Może więc zamiast kończyć żałobę, pozostawmy ją na zawsze? Skoro w żałobie żyje nam się lepiej.

Komentarze

Dodaj nowy