Co znaczy tak często powtarzana dziś teza, że współczesność nosi w sobie bolesne ślady, „puste miejsca” po tym, co utracone, niezagojone rany traumatycznego doświadczenia / przegapionego spotkania z Realnym? - fragment wykładu Katarzyny Bojarskiej, wprowadzającego do cyklu Trauma: Przegapione spotkania z historią, w „Dwutygodniku”.
Najbliższe seminarium: 19 stycznia, środa, godz. 19.00, Nowy Wspaniały Świat
Nie ma wątpliwości, że pojęcie traumy przestało być terminem
medycznym czy psychoanalitycznym i weszło na dobre nie tylko do słownika
współczesnej humanistyki, ale i powszechnego użycia. Tym samym zaczyna
być coraz bardziej „niewyraźne” iobrasta w nowe sensy. Wydaje się zatem,
że to dobry moment, aby na wybranych przykładach prześledzić jego
historię i przemiany.
Problematyka traumy kojarzy się przede wszystkim ze studiami nad
Zagładąi jej „długim cieniem”. Chcemy zaproponować spojrzenie poza ten
kontekst (choć, rzecz jasna, nie porzucając go) i refleksję nad tym,
dlaczego perspektywa „traumatyczna” zdaje się dominować nasze myślenie
nie tylko o historii, ale i polityce. Psychoanalizę traktujemy tu jako
rodzaj interpretacji polegającej na rozpoznawaniu sensu ukrytego w tym,
co widoczne, na wnikaniu w strukturę rzeczy. Wydaje się, że to właśnie
dzięki sztuce i poprzez nią może realizować się praca nad tym, co ukryte
a nawet skrywane; zawieszanie a może nawet przezwyciężanie stłumień tak
w płaszczyźnie jednostkowej, jak zbiorowej. Szczególnie interesuje nas,
czy możemy mówić o ikonografii czy konwencjitraumy zarówno w sferze
obrazowania, jak opisu. Co dzieje się w tym kontekście z kategorią
piękna i wzniosłości? Jaką rolę odgrywają tu pojęcia i figury takie, jak
nawiedzenie, widmowość, niesamowitość, żałoba, melancholia, utrata,
pamięć i postpamięć, przepracowanie i inne.Warto też zastanowić się nad
rolą figurą „świadka” w tworzeniu i recepcji sztuki współczesnej.
Katarzyna Bojarska - absolwentka Anglistyki i Kulturoznawstwa w
ramach MISH na Uniwersytecie Warszawskim, asystentka w Zakładzie
Europeistyki Literackiej Instytutu Badań Literackich PAN, doktorantka w
Szkole Nauk Społecznych PAN, stypendystka Fulbrighta, tygodnika Polityka
i MENiS. Autorka tekstów i przekładów, m.in. Dominick LaCapra Historia w okresie przejściowym (Universitas, 2009).
Na podobny temat
|
Jak powiedział bohater filmu "Wst...
Róbmy permanentną rewolucję to wtedy ...