Opis

W tej perspektywie należałoby poruszyć problem fenomenu sztuki zaangażowanej społecznie, zadać pytanie o jej zdolność do redefinicji pola dyskursu społecznego. Ostatecznie dotknąć zagadnienia: na ile sztuka posiada jeszcze lub posiadała zdolność mobilizacji mas? Należy tu również zapytać o emancypacyjną funkcję sztuki, w naszym kontekście, szczególnie sztuki teatralnej.

Teatr polityczny w Polsce zaistniał jako teatr studencki w latach sześćdziesiątych i miał swoją kontynuację w latach osiemdziesiątych, gdzie jego społeczna działalność nabrała wyraźnego charakteru. Punktem orientacyjnym dla jego działalności stał się stosunek do władzy i reakcja na nią. Teatr studencki pełnił bowiem rolę prześladowanej przez władzę opozycji. Pretekstem do tworzenia było „niezadowolenie” z zastanej rzeczywistości, a celem wyrażenie protestu i ostatecznie zmiana porządku. Zastanawiając się nad fenomenem teatru politycznego zrewidujemy jego historię by wyłuszczyć cechy ogólne. Chcemy jednakże zastanowić się nad tym w kontekście współczesności, by stwierdzić, czy istnieje dziś teatr polityczny w ogóle. Kierunek dociekania wyznaczają pytania o wpływ teatru  na rzeczywistość, o to czy teatr pełni rolę „społecznego inicjatora”, jakie przesłanki kryją się za polityczną działalnością teatru, czy można określić orientację polityczną teatru alternatywnego w Polsce, czy istnieje dziś teatr pełniący rolę „weryfikatora” rzeczywistości zastanej, jakimi środkami posługuje się teatr „społecznie zaangażowany”, czy działalność polityczna teatru wpływa negatywnie na estetyczną wartość dzieła, czy do oceny teatru politycznego można wykorzystać kategorie estetyczne i ostatecznie czy krytyka teatralna ogranicza działalność artystów.

Pytanie o społeczną funkcję sztuki i jej możliwość oddziaływania na rzeczywistość pada zarówno ze strony twórcy jak i odbiorcy. Estetyczne rozważania na temat dzieła jak i jego mocy działania, stawiane są z perspektywy obserwatora, który ma do czynienia z gotowym dziełem. Artysta bowiem zamknął swoje poglądy, czy też starania w tym kierunku w pozostawionym odbiorcy „obiekcie” i niejako pozbawiony jest głosu w dyskusji nad nim. Zakładając, że każde dociekanie stanowi próbę dotarcia do obiektywnej prawdy, jest to sytuacja, która stanowi ograniczenie w tym dążeniu do obiektywności. Poszukując odpowiedzi na pytanie o teatr polityczny, pytamy zatem o zdanie jego twórców, by rozszerzyć estetyczną analizę dzieła i „dać świadectwo prawdzie’.

Jedną z „instancji kontroli” działalności teatru politycznego są organizowane od lat sześćdziesiątych, Łódzkie Spotkania Teatralne. Do kryteriów przyznawania nagrody należy krytyczne nastawienie do rzeczywistości społecznej, widoczne w spektaklu. Zaproszone przez nas Teatr Stajnia Pegaza i Teatr Realistyczny, były wielokrotnie nagradzane na tym festiwalu.
Teatr Stajnia Pegaza, Ewa Ignaczak
Teatr Realistyczny, Robert Paluchowski


Program festiwalu

Dzień Pierwszy
Sobota, 15.11.2008

Teatr Realistyczny
MC Gyver Paluchosky & end
Reż.: R.Paluchowski
Obsada: R. Paluchowski

Debata. Z cyklu sztuka zaangażowana: teatr polityczny
Ewa Ignaczak, Romuald  Wicza-Pokojski, Robert Paluchowski, Daniel Muzyczuk, Bartosz Frąckowiak

Dzień Drugi
Niedziela 16.11.2008
Teatr Stajnia Pegaza
Wstyd
Reż.: E. Ignaczak
Obsada: A. Kania, G. Szlanga

Wykład: O Możliwości Zaangażowania Sztuki Masowej
Dr Robert Rogoziecki