Przed nami obchody 20. rocznicy Okrągłego Stołu. Znowu usłyszymy opowieści, jak to we wrogu dojrzało się człowieka… a potem już było z górki. Panowie się dogadali i 4 czerwca skończył się w Polsce komunizm.

To wizja naiwna. Przy Okrągłym Stole nie chodziło o to, aby „dostrzec człowieka”, ale by uznać podmiotowość wielkich grup i ruchów społecznych – bo to one są podmiotami polityki. Tak się też stało. Uniknęliśmy wieszania, powstania i kolejnej politycznej hekatomby. Wbrew polskiej historii toczącej się w myśl paradygmatu romantyzmu politycznego.

Nie należy mieć jednak złudzeń, że to Polacy „obalili komunę”. Rzecz jasna przypadła nam rola pierwszej kostki domina. Jednak gdyby na Kremlu zamiast Gorbaczowa siedział Breżniew, to polskie przezwyciężanie romantyzmu politycznego nie miałoby jakiegokolwiek znaczenia. Nie byłoby okoliczności do jego zaistnienia. Jak pisał bowiem pewien klasyk, „ludzie sami tworzą swoją historię, ale nie tworzą jej do woli. Nie w wybranych przez siebie okolicznościach, lecz w takich, w jakich się bezpośrednio znaleźli, jakie zostały im dane i przekazane”.

Gdy już doszliśmy do klasyka, to nie sposób przejść obojętnie obok jednej z najważniejszych konsekwencji Okrągłego Stołu: restytucji kapitalizmu w Polsce. Wydaje się, że niezależnie od tego, jaka forma „obalania komuny” by w Polsce zaszła, i tak na końcu mielibyśmy kapitalizm. Może skład społeczny budującej go klasy kapitalistów byłby trochę odmienny. To jednak w sumie bez znaczenia. Istotniejsze jest to, że okrągłostołowy program gospodarczy diametralnie różnił się od planu Balcerowicza. Jedna z nóg Okrągłego Stołu została złamana.

Nasuwa się pytanie, czy Polska transformacja społecznego gospodarcza mogła wyglądać inaczej? W tym miejscu warto oddać głos osobie, która przy okazji rocznicowych obchodów nie będzie miała pewnie zbyt wielu okazji wypowiadania się w środkach masowego przekazu. Współprzewodniczącemu zespołu ds. gospodarki i polityki społecznej prof. Władysławowi Bace, który pięć lat temu pokusił się o ocenę realizacji gospodarczych idei okrągłego stołu: link.

Komentarze

Dodaj nowy

rebelle  - zawsze jest alternatywa   |03.02.2009 18:32:08 Jest też piękna książka Karola Modzelewskiego "Dokąd od komunizmu" (wydana w 1993). Zawiera m.in. jego przemówienie w Senacie przed głosowaniem nad "pakietem Balcerowicza". Zawiera też analizy możliwych scenariuszy i alternatywne propozycje. Bardzo wazna pozycja, zadaje kłam wszystkim, którzy twierdzą, że "wtedy nikt nie myślał, że można inaczej".

re.akcja   |04.02.2009 08:39:06 Autor tylko pozornie kwestionuje obowiązującą, neoliberalną wersję historii Okrągłego Stołu. Okrągły Stół nie był porozumieniem, w którym podmiotem byłby ruch społeczny. "Solidarność" roku 1989 była już czymś kompletnie innym niż "Solidarność" roku 1980. Była partią kadrową a nie masową. Decydującą rolę odgrywali w niej inteligenccy "eksperci" a nie robotnicy. Dlatego "społeczna gospodarka rynkowa", którą obiecywał Mazowiecki w expose okazała się tylko ideologiczną zasłoną dla skrajnego neoliberalizmu. Jeśli już cytujemy klasyka, może warto przywołać to, co napisał w pracy "Walki klasowe we Francji…": "Po rewolucji lipcowej bankier Laffitte odprowadzając z triumfem swego kompana, księcia Orleańskiego (…) rzucił następujące słowa ‘Odtąd będą panowali bankierzy’. Laffitte zdradził tajemnicę rewolucji." Zdradził nie tylko tajemnicę rewolucji z 1830 ale również tej z 1989 roku. Nowa burżuazja (wywodząca się zarówno z byłej nomenklatury jak i opozycji) wspięła się po plecach robotników do władzy. Autor, tak jak konserwatywni obrońcy III RP, straszy wizją romantycznego powstania. Podobnie wódz "partii porządku" - Jaruzelski uzasadniał wprowadzenie stanu wojennego zagrożeniem ze strony solidarnościowych milicji robotniczych. Czego zatem autor się boi piętnując "paradygmat romantyczny"? Ludu na ulicach?

Sopor   |04.02.2009 09:38:29 Czytając takie teksty ma się wrażenie, iż bieda początku lat 90-tych to nie efekt półwiecza komunizmu, ale kilku miesięcy rządów Balcerowicza. Może dla wielu będzie to nowość, ale za PRL nie dlatego rzeczy uważane przez mieszkańców zachodu za podstawowe były na wagę złota, bo nie było wolnych wyborów i panowała cenzura. Przyczyną było to, że centralnie planowana, państwowa gospodarka działała niewydolnie. Nie tylko na poziomie zarządzania w ministerstwach i gabinetach dyrektorów, ale również u podstaw przy pojedynczych stanowiskach pracy. Pomijam fakt, że miliony osób pracowały na stanowiskach pracy, których jedynym celem istnienia było ukrywanie bezrobocia. Cały przemysł ciężki tworzony był z myślą nie o zaspokajaniu potrzeb społeczeństwa, ale w celu zimnowojennych zbrojeń. A dom tego cały naród uważał, iż integralnym elementem pracy jest picie przez pół dnia kawy i wyprawianie imienin. To wszystko musiało się zmienić. nie dlatego, że tak wymyślił sobie Balcerowicz czy inny "wilczy liberał", ale po to by Polacy mogli żyć lepiej. Oczywiście każdy chciałby by można było pracować tak jak w PRL i być bogatym jak mieszkańcy zachodu. Niestety rzeczywistość jest brutalna. Dobrobyt bierze się z pracy. Kilka krajów naszego regionu zrezygnowało z radykalnych reform by "zatroszczyć sie o człowieka". Tak się zatroszczyli, że ich obywatele do dziś uważają się za ubogich krewnych w stosunku do Polaków.

Roger  - prośba do autora o weryfikację   |04.02.2009 12:39:54 > Rzecz jasna przypadła nam rola pierwszej kostki domina. Z tego, co pamiętam, to najpierw na Węgrzech rozwiązano partię komunistyczną. Kreml Kadarowi wyznaczył przetestowanie transformacji.

Boyszewik   |04.02.2009 13:04:40 Bieda w Polsce - nie tylko na początku lat 90. - jest efektem podziału Europy jaki dokonał się w XVII wieku na kapitalistyczny (handlowo-przemysłowy - przy czym to drugie stało się jasne trochę później) Zachód a wtórnofeudalny Wschód. Rzeczpospolita stanowiła funkcjonalne peryferium - żywnościowo-rolnicze - zaplecze dla kapitalistycznego Zachodu. Zacofanie Polski ma więc przynajmniej kilkaset lat i jest konstytutywną cechą europejskiego kapitalizmu. PRL był natomiast najważniejszą próbą odgórnie sterowanego przełamania tego podziału i radykalnego uprzemysłowienia Polski. Przy czym ta próba radykalnej modernizacji udała się w tylko niewielkim stopniu Co do "ludu na ulicach" to nie zawsze wystąpienia ludu mają postępowy charakter. Np pogromy to też był "lud na ulicach". Samo wyjście ludu na ulice jest neutralne - treść może być mu nadana przeróżna. Oczywiście masz rację pisząc "Nowa burżuazja (wywodząca się zarówno z byłej nomenklatury jak i opozycji) wspięła się po plecach robotników do władzy". Ale było to niezależne od OS. W Rumunii OS nie było a restytucja kapitalizmu wyglądała całkiem podobnie. Chodzi o to aby wskazać taki - realistyczny - scenariusz, którego finałem nie była restytucja stosunków kapitalistycznych.

kot   |07.02.2009 09:40:10 uzupełnienie skromnej oferty oceny rocznicy Okrągłego Stołu. Komentarz zamieszczony w dzisiejszej ,,Europie,, Dwie twarze Roberta Krasowskiego Z jednej strony: właściciel subtelnego języka i intelektu, analityk, wykształcony filozof, współtwórca ważnej na polskim rynku intelektualnym Europy animującej otwartość myśli. -Z drugiej, niemal osobisty wróg generałów, zacietrzewiony i zakłamany. W omawianym tekście rocznicowym Krasowski przytacza, faktografię, która prowadziłaby do wniosków przeciwnych niż te, do których dochodzi. Gdyby nie zniekształcił ich wprowadzonymi (dla podparcia z góry założonej tezy ), nie udowodnionymi założeniami, które nie dają się obronić profesjonalnej analizie historycznej. Kilka założeń wyssanych z palca: 1. że historycy przez 20lat nie znaleźli ani jednej ich (generałów) zasługi Nie znaleźli tylko tacy jak Dudek i Paszkowski, oraz IPN-owcy, którzy piszą historie pod polityczne zamówienie. Wybierając tylko te fakty, które potwierdzają, co maja potwierdzić. Może by Krasowski powołał się na jakichś poważniejszych historyków, (nawet Andrzej Friszke stwierdził, że ktoś tu nie ma warsztatu naukowego) A nie historycy? Cenieni przez Krasowskiego: Łagowski i Walicki. Czy na pewno nic nie znaleźli? Trudno mi się pogodzić, u wybitnego intelektualisty, z tak jaskrawą wybiorczością i naginaniem faktów. 2. Śmieszne jest w ustach człowieka, sprawnie posługującego się logiką takie zdanie: Chcecie kochać generałów , kochajcie, ale czemu w rocznice Okrągłego Stołu? A kiedy? Obchody rocznicy porozumienia dwóch stron, przy czym jedną z nich jakby się wyjmuje, ignoruje. I dalej ma to być porozumienie stron? W której jedna z nich zostaje pominięta? Fantastyczna konstrukcja! Logika zostaje uratowana przesunięciem podmiotowości strony na wykonawców instrukcji generałów. Tylko, że to tym bardziej jest nielogiczne. To tak jakbym powiedział taksówkarzowi żeby skręcił w prawo ten wykonał polecenie. I to miałby oznaczać, że taksówkarz pojechał gdzie chciał? Gdzie indziej Krasowski pisze, że Okrągły stół był sukcesem, że od 1918 nie zdarzyło się nam równie doniosłego. Lecz logika wskazuje, że jeżeli porozumiewają się dwie strony to nie jest to tylko sukces jednej z nich! Chyba, że powstanie nowa logika , a la Krasowski. 3. & Jaruzelski bał się, że wprowadzenie stanu wojennego może mu się nie udać& Może choć argumencik, fakt, któryby potwierdził taka tezę. Nic?! Człowiek, który precyzyjnie przygotował i w sposób arcymistrzowski przeprowadził Stan Wojenny (jedno nielicznych przedsięwzięć organizacyjnych tej skali jakie się nam udały w ubiegłym stuleciu. Porównajmy to do Zamachu Majowego) miałby się bać. Krasowski myśli kategoriami improwizujących nieudaczników solidarnościowych, którzy za co się wezmą to spieszą (cztery wielkie reformy, poczynania Tuska w obliczu kryzysu) 4 &.. w 1981 roku wielokrotnie zabiegał o gwarancję interwencji Armii Czerwonej. Usłyszał "nie", bo po inwazji na Afganistan rosyjscy komuniści nie chcieli kolejnej awantury. (( Tu jakby Krasowski zapomina o Doktrynie Breżniewa (Dudek i inni powinni jako rzetelni historycy udowodnić, że Doktryna Breżniewa przestała wtedy obowiązywać, że wtedy była zgoda na rozpad imperium ) aby sobie przypomnieć o niej w innym miejscu gdy już mu nie psuje logiki wywodu)). Co to znaczy : zabiegał wielokrotnie o interwencje Ogłaszane tego typu rewelacje są naciągane jak guma damskich majtek. Proszę każdego kto jest w stanie dostarczyć jakikolwiek na to dowód o pokazanie go! Tylko nie te bzdury, że nie wykluczał interwencji w rozmowach z Rosjanami- jeśli nie będziemy mogli dąć sobie rady o własnych siłach- ma być dowodem, na prośby o interwencje. A jak miał rozmawiać z Rosjanami? Tak jak Dubczek i Nagy? Z podobnymi rezultatami! Musiał i mógł rozmawiać tak z nimi, bo doktryna Breżniewa, doświadczenia Węgier i Czechosłowacji nie pozostawiały pola manewru. A to że wierzył w możliwość poprawiania ustroju! Dodawało to mu wiarygodności, bez której nie mógłby zrobić tego co zrobił(zatrzymanie szaleńców wtedy gdy nie było po temu warunków aby ją oddać wtedy gdy takie warunki zaistniały). A że Ruskim nie była na rękę interwencja? Bo nie była. Gdyby na moment stracili wiarę, że Jaruzelski to zrobi, to zgodnie z logiką imperium, które miało się rozpaść dopiero za dekadę musieli by wejść. Argument, że prosił o interwencje bo nie chciał strącić władzy jest równie dobrze uzasadniony jak inne wnioski powyższej. Po pierwsze był obwiniany przez Ruskich, za dopuszczenie do zagrożenia integralności obozu więc był do odstrzelenia. Po drugie w89 pokazał, dwukrotnie, że nie trzyma się władzy. Krasowski od tak sobie stwierdza, że Wałęsa kazał skrócić prezydenturę i on usłuchał. To jedno z podobnych, kolejnych, zmyśleń Dudkowi w głowie się nie mieści, że jakikolwiek polityk oddaje władzę jeśli nie musi i że Jaruzelski mógł być patriotą i komunistą jednocześnie.( Tak jakby przez wiele lat intelektualiści na Zachodzie nie wierzyli w komunizm , a nawet w Stalina. Biedaczek, historyk umknęło mu to, nie jest w stanie kojarzyć). Rzecz w tym, że Jaruzelski nie był z natury politykiem, został wyniesiony na te pozycje wbrew sobie i znakomicie wypełnił swoją rolę. Wpływając znacząco na bieg historii. Ale strategicznie popełnił błędy, o których pisze obok prof. Łagowski. Dlatego, że nie był politykiem -że nie chciał nim być- tylko żołnierzem, który na zakręcie historii dostał zadanie do wykonania. Uratowanie ojczyzny i oddanie jej z powrotem w ręce obywateli. I czy tego Krasowski chce , czy nie, to jako jeszcze młody człowiek dożyje czasów, gdy Jaruzelskiemu będzie się stawiać pomniki.

Napisz komentarz
Nick:
E-mail:	nie powiadamiajpowiadom
Strona www:
Tytu?:
UBBCode:	-kolor-jasnoniebieskiczarnyniebieskifuksjaszaryzielonyjasnozielonybordowygranatowyoliwkowyfioletowyczerwonysrebrnyturkusowybia?y?ó?ty -rozmiar-malutkima?y?rednidu?yogromny
	Prosz? wpisa? kod antyspamowy widoczny na obrazku.

Powered by !JoomlaComment 3.26

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved.”

Na podobny temat

• Starym rokiem, starym krokiem
• Wybieram życie
• Stańczuk: Nie wybieram
• NWS: Rozwój czy wykluczenie społeczne?
• Kozak: Marks na giełdzie